Türk Vatandaşlığını Yeniden Kazanma: Çıkma Sonrası Rehber

Başka bir ülkenin vatandaşlığını kazanmak için Türk vatandaşlığından çıkmak zorunda kalan pek çok kişi, bugün bu kararı yeniden değerlendiriyor. Kimi için Antalya'daki bir mülk, kimi için çocuklarına Türk pasaportu edindirebilme isteği, kimi içinse Türkiye'ye duyulan özlem bu süreci başlatıyor. Türk vatandaşlığını yeniden kazanmak hem hukuki hem pratik açıdan mümkün; üstelik çıkma izniyle vatandaşlığını bırakanlar için Türkiye'de oturma zorunluluğu bile bulunmuyor.

İki Farklı Hukuki Yol

5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu, vatandaşlığın nasıl kaybedildiğine göre iki ayrı yol belirliyor.

Çıkma izni alarak vatandaşlığı bırakmış olanlara Kanun'un 13. maddesi uygulanıyor. Almanya, Hollanda, Amerika Birleşik Devletleri gibi ülkelerin vatandaşlığını kazanırken Türk pasaportundan vazgeçmek zorunda kalan kişiler bu kapsamda değerlendiriliyor. Bu maddenin en önemli avantajı belirgin: ikamet şartı yok. Yurt dışında yaşıyor olsanız dahi başvurunuzu yapabilirsiniz.

Vatandaşlığı devlet kararıyla, yani kendi iradeniz dışında kaybetmiş olanlar ise 14. maddeye tabi. Bu yolda Türkiye'de kesintisiz üç yıl ikamet şartı aranıyor.

Eski Türk vatandaşlarının büyük çoğunluğu 13. madde kapsamına giriyor. Bu rehberin odağı da o grupta.

13. Madde Kapsamında Başvuru Koşulları

13. madde kapsamında vatandaşlığınızı yeniden kazanabilmek için şu koşulları taşımanız gerekiyor:

• Vatandaşlığın çıkma izni alınarak bırakılmış olması
• Millî güvenlik açısından engel teşkil eden bir halin bulunmaması
• İçişleri Bakanlığı'na usulüne uygun başvuru yapılması

Dikkat çekici olan, zorunlu olmayan koşullar. Yabancı vatandaşlığı ne kadar süre taşıdığınızın önemi yok. Türkçe dil testi, belirli bir gelir düzeyi ya da Türkiye'de mülk sahibi olma şartı yok. İlk kez Türk vatandaşlığına başvuran yabancılar için aranan beş yıllık ikamet koşulu veya dil yeterliliği bu grupta uygulanmıyor; çünkü vatandaşlığa yeni girmiyor, yeniden kazanıyorsunuz.

Ebeveynleriyle birlikte vatandaşlık kaybeden ve erginlik yaşına geldiğinde seçme hakkını kullanmayan çocuklar da aynı madde kapsamında değerlendirilebiliyor.

Başvuru Nasıl Yapılır?

Yurt dışında yaşayanlar başvurularını bulundukları ülkedeki Türk konsolosluğuna yapıyor. Türkiye'de ikamet edenler ise bağlı oldukları İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü'ne başvuruyor.

Dosyada genellikle bulunması gereken belgeler şunlar: güncel yabancı pasaport, vatandaşlık kaybını belgeleyen çıkma belgesi veya nüfus kayıt örneği, Bakanlığa hitaben yazılmış dilekçe ve biyometrik fotoğraf. Başvuruda istenen belgeler zaman zaman değişebileceğinden, başvuru öncesinde konsolosluktan ya da müdürlükten güncel listeyi almak önemli.

İçişleri Bakanlığı başvuruyu onayladığında vatandaşlık resmen yeniden kazanılıyor. Ardından Türk kimlik kartı ve pasaport çıkarılabiliyor.

Çift Vatandaşlık Sorunu Var Mı?

Türk vatandaşlığını yeniden kazanmak için mevcut yabancı vatandaşlığınızdan vazgeçmeniz gerekmiyor. 5901 sayılı Kanun çok uyrukluluğa açıkça izin veriyor. Elinizdeki iki pasaport da geçerliliğini koruyor. Tek dikkat edilmesi gereken nokta, diğer ülkenin iç hukukundaki çift vatandaşlık kuralları; Türkiye bu konuda herhangi bir kısıtlama getirmiyor.

Vatandaşlığı yeniden kazanmak yerine eski vatandaş statüsünde hangi haklardan yararlanabileceğinizi öğrenmek istiyorsanız eski Türk vatandaşlarının pembe kart hakları hakkındaki yazımıza bakabilirsiniz.

Millî Güvenlik Denetimi

Her başvuru, Bakanlık tarafından millî güvenlik açısından inceleniyor. Bu denetim rutin bir süreçtir ve başvuru sahiplerinin büyük bölümünü etkilemiyor. Bununla birlikte Bakanlık'ın güvenlik kaygısı gerekçesiyle başvuruyu reddetme konusunda geniş bir takdir yetkisi bulunuyor. Bu tür kararlar Danıştay'da itiraz yoluyla denetlenebiliyor; mahkemeler zaman zaman redleri bozuyor, ancak dava masraflı ve sonucu belirsiz olabiliyor.

Türkiye'de ya da başka bir ülkede ciddi ceza mahkûmiyetiniz, süregelen yargılamanız veya hassas bir geçmişiniz varsa başvurmadan önce hukuki danışmanlık almanızı öneririz.

Sıkça Sorulan Sorular

S: Türk vatandaşlığımı otuz yıl önce bıraktım. Yeniden başvurabilirim?

Evet. 13. maddede herhangi bir başvuru süresi öngörülmüyor. On yıllar önce vatandaşlığı bırakanlar millî güvenlik engeli olmadığı sürece hâlâ başvurmaya hak kazanıyor.

S: Küçük çocuklarım başvuruma dahil edilebilir mi?

Hayır, vatandaşlık çocuklara otomatik geçmiyor. Küçük çocukların aynı başvuruya dahil edilmesi mümkün, ancak bunu ayrıca talep etmek ve Bakanlık onayı almak gerekiyor.

S: Vatandaşlığı yeniden kazanırsam askerlik yükümlülüğüm doğar mı?

Türk hukukuna göre askerlik çağındaki bir erkekseniz, yeniden kazanmayla birlikte askerlik yükümlülüğü gündeme gelebilir. Başka bir ülkede askerlik yapılmış olması durumunda kurallar karmaşık bir hal alabilir. Başvurmadan önce hukuki destek almanızı öneririz.

S: Bakanlık ne kadar sürede karar veriyor?

Yasal bir süre belirlenmemiş. Uygulamada başvurular birkaç aydan bir yılı aşkın süreye kadar uzayabiliyor. Avukatınız dosya durumunu takip edebilir ve ilgili birimle iletişimi sürdürebilir.

Mona Hukuk Nasıl Yardımcı Olabilir?

Antalya'daki ekibimiz, eski Türk vatandaşlarının başvuruya uygunluk değerlendirmesinden dosya hazırlığına, Bakanlık sürecinin takibine kadar her aşamada destek veriyor. Başvurunun reddedilmesi durumunda Danıştay yolunun uygunluğunu da birlikte değerlendirebiliriz. Türk vatandaşlığını bırakma süreci ve vatandaşlık kaybının sonuçları hakkındaki yazılarımız da konuyla ilgili ek bilgi sunuyor.

Antalya'da bir danışmanlık için contact@monahukuk.com adresinden bize yazabilir veya +90 (242) 606 14 32 numarasından arayabilirsiniz.