Hukuk Bülteni
Hukuki Haberler — 22 Haziran 2026: AYM KVKK, YZ Planı ve BAM
Yayımlandı 22 Haziran 2026·9 dk okuma
22 Haziran 2026 haftası Türk yargı ve mevzuat takviminde yoğun geçti. Anayasa Mahkemesi, alenileştirilmiş kişisel veri gerekçesiyle kesilen KVKK idari para cezasını suçta ve cezada kanunilik ilkesini ihlal ettiği gerekçesiyle oybirliğiyle iptal etti. Danıştay VDDK, mükelleflerin KDV özel esaslar kapsamına alınma işlemlerine karşı doğrudan dava açabileceğini hükme bağladı. Öte yandan 7584 Sayılı Kanun, 11444 Sayılı CBK ve Cumhurbaşkanlığı'nın 2026-2030 Yapay Zeka Eylem Planı bu hafta yürürlüğe girdi.
Hukukçunun Gündemi
Hedef Süre Uygulaması Bölge Adliye Mahkemelerini de Kapsıyor
Adalet Bakanı Akın Gürlek, hedef süre uygulamasının artık Bölge Adliye Mahkemelerini (BAM) de kapsayacak şekilde genişletildiğini duyurdu. Daha önce yalnızca ilk derece mahkemelerine uygulanan bu sistem, mahkemelerin belirlenen süre hedeflerine uymasını ve sapmalarını raporlamasını öngörüyor.
Hukuki bağlam: Hedef süre sistemi, mahkeme performans istatistiklerine dayalı idari bir yönetim aracıdır. BAM'ların devreye girmesiyle itiraz aşamasındaki süreler de artık bu çerçevede izlenecek.
Pratikte ne anlama geliyor: İtiraz yoğunluklu çalışan ceza ve ticaret avukatları için dava takvimlerini etkileme potansiyeli var. Süre baskısının karmaşık itirazlarda karar kalitesine etkisi yakından izlenmeli.
AYM ile TBB Arasında Temel Haklar Projesi Mutabakat Zaptı
AB ve Avrupa Konseyi ortaklığında yürütülen proje kapsamında Anayasa Mahkemesi (AYM) ile Türkiye Barolar Birliği (TBB) arasında mutabakat zaptı imzalandı. Proje, AYM bireysel başvuru kararlarının yerel mahkemelerce uygulanmasını güçlendirmeyi hedefliyor.
Hukuki bağlam: AYM kararlarının yerel mahkeme uygulamasına yansımasındaki gecikme, ihlallerin tekrarlanmasına yol açıyor. Bu proje söz konusu yapısal sorunu rehber belgeler ve eğitimle gidermeyi amaçlıyor.
Pratikte ne anlama geliyor: Temel hak ihlali iddiasını konu alan davalarda AYM içtihadına dayanan argümanların ağırlığı artabilir. Proje kapsamında hazırlanacak rehber belgeler avukatlık pratiğini doğrudan etkileyecek.
Yargıtay Yapay Zeka Kullanımını Tartışmak İçin Sempozyum Düzenledi
Yargıtay Başkanlığı, yargı alanında yapay zeka teknolojilerinin kullanımını değerlendirmek amacıyla bir sempozyum gerçekleştirdi. Etkinlik, uluslararası deneyimlerin yanı sıra Türkiye özelindeki risk ve fırsatları masaya yatırdı.
Hukuki bağlam: Karar destek sistemleri, içtihat arama ve mahkeme belgelerinin otomasyonu gibi alanlarda YZ kullanımı pek çok ülkede pilot aşamada ilerliyor. Türkiye'de bu tartışma UYAP altyapısının dönüşüm süreciyle eş zamanlı yürüyor.
Pratikte ne anlama geliyor: Yargıtay düzeyinde bu organizasyonun yapılması, YZ'nin yargı süreçlerine entegrasyonunun kurumsal gündem maddesi hâline geldiğini gösteriyor. Avukatlar için YZ destekli araştırma araçları artık tercihten pratik gerekliliğe doğru evriliyor.
2026-2030 Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı Açıklandı
Cumhurbaşkanlığı, 2026-2030 Yapay Zeka Eylem Planı'nı kamuoyuyla paylaştı. Plan; kamu hizmetlerinde YZ entegrasyonu, yerli model geliştirme altyapısı, veri yönetişimi ve düzenleme çerçevesi konularında hedefler ortaya koyuyor.
Hukuki bağlam: Eylem planları doğrudan yasal bağlayıcılık taşımasa da mevzuat hazırlıklarının yol haritasını belirler. KVKK, rekabet hukuku ve kamu ihale mevzuatında YZ'ye özgü düzenlemelerin önümüzdeki yıllarda çıkması bekleniyor.
Pratikte ne anlama geliyor: Bilişim ve rekabet hukuku alanında çalışan avukatlar için bir öngörü kaynağı. Kamu alımlarında YZ ürün ve hizmetleri temin edecek firmaların uyum yükümlülükleri değişebilir; veri yönetişimi bölümü KVKK uyum danışmanlığını doğrudan etkiliyor.
UYAP Haziran 2026: Tazminat Komisyonu Başvuruları Artık Online
Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Genel Müdürlüğü, UYAP Haziran 2026 güncellemesiyle birlikte Tazminat Komisyonu müracaatlarının UYAP Vatandaş Portal üzerinden yapılabileceğini duyurdu.
Hukuki bağlam: Makul süre aşımı ve diğer ihlaller için İnsan Hakları Tazminat Komisyonu'na başvuru, zorunlu bir idari başvuru yoluydu. Bu başvuruların fiziki evrak gerektirmesi zaman ve maliyet doğuruyordu.
Pratikte ne anlama geliyor: Tazminat komisyonuna yönlendirilen müvekkiller için süreç önemli ölçüde hızlanacak. E-imza ve UYAP hesabı bulunan avukatlar müracaatı doğrudan portal üzerinden tamamlayabilecek.
GİB Konaklama Vergisi İçin Kapsamlı Rehber Yayımladı
Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), Konaklama Vergisi'nin uygulanmasına ilişkin kapsamlı rehberini kamuoyuyla paylaştı.
Hukuki bağlam: Konaklama Vergisi 2020 yılından bu yana %2 oranında uygulanmakta olup rehber, tereddütlü uygulamaları netleştirmeyi amaçlıyor.
Pratikte ne anlama geliyor: Otel, pansiyon ve tatil köyü gibi tesislere hizmet veren avukatlar için verginin kapsamı ve muafiyetlerine ilişkin güncel yorum kaynağı. Özellikle karma kullanımlı tesislerde vergi tabanının tespiti konusunda yol gösterici nitelik taşıyor.
Resmî Gazete ve Meclis
7584 Sayılı Kanun: Toprak Koruma ve Çok Alanlı Torba Değişiklik
7584 Sayılı Kanun, 20 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Toprak koruma, ormancılık, alkollü içki reklamları, veteriner hekimlik disiplini, şeker pancarı ekim düzeni ve DSİ hidroelektrik tesislerine ilişkin alanlarda kapsamlı değişiklikler getiriyor.
Hukuki bağlam: Torba kanunların geniş kapsamı birden fazla sektörü eş zamanlı etkiler. Alkollü içki reklamları alanındaki değişiklik reklam ve ticaret hukuku, veteriner hekimlik disiplini düzenlemesi ise sağlık ve meslek hukuku açısından yeni yükümlülükler yaratabilir.
Pratikte ne anlama geliyor: Gıda, tarım, enerji ve sağlık sektörlerinde faaliyet gösteren işletmeler kanundaki değişiklikleri ayrı ayrı incelemeli. Tam metne Resmî Gazete'den ulaşılabilir →
Turizm Tesislerinde Müzik Lisans Belgesi Zorunlu Hâle Getirildi
16 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle, konaklama tesislerinin genel alanlarında müzik kullanılması hâlinde 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamındaki federasyonlardan alınmış müzik lisans belgesi yetkilendirme başvurularına eklenmesi zorunlu hâle getirildi.
Hukuki bağlam: Müzik yayını yapan işletmelerden telif bedeli tahsilatı Türkiye'de uzun süredir hukuki tartışma konusu. Bu düzenleme, tesislere resmi lisans belgesini başvuru aşamasına taşıyarak denetimi öne çekiyor.
Pratikte ne anlama geliyor: Genel alanlarında arka plan müziği kullanan otel ve resort gibi tesislerin müzik lisanslarını yeniden değerlendirmesi ve belgelerini hazır bulundurması gerekiyor. Geçerli lisans belgesi olmadan yetkilendirme başvurusu tamamlanamayacak.
Sinema Bilet İndirimleri Genişledi — Yönetmelik Değişti
18 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle sinema bilet indirim oranları güncellendi: öğrenci ve kamu çalışanlarına %40, engelli, şehit yakını ve gazilere %50, film özel bileti uygulamasında %70'e kadar indirim yapılabilecek.
Hukuki bağlam: Kültür ve Turizm Bakanlığı bu düzenlemeyle sinema sektöründe bilet fiyatı ve indirim uygulamalarını kapsamlı biçimde yeniden çerçeveliyor.
Pratikte ne anlama geliyor: Sinema işletmecileri bilet sistemi ve fiyatlandırma politikalarını yönetmelikle uyumlu hâle getirmelidir. İndirim uygulamalarını belgeleyen bir iç prosedür oluşturmak denetim riskini azaltır.
Gümrük Uzlaşma Komisyonu Yetki Sınırı 3 Milyondan 7 Milyon TL'ye Çıktı
18 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği değişikliğiyle Bölge Müdürlüğü Uzlaşma Komisyonlarının yetki sınırı 3.000.000 TL'den 7.000.000 TL'ye yükseltildi.
Hukuki bağlam: Uzlaşma komisyonları, gümrük cezaları ve vergi tahakkukları için yargı öncesi alternatif çözüm yolu sunar. Yetki sınırının artırılması daha büyük uyuşmazlıkların mahkemeye taşınmadan çözülmesine olanak tanıyor.
Pratikte ne anlama geliyor: Gümrük cezasıyla karşılaşan ihracat ve ithalat firmalarına itiraz maliyeti düşebilir. Bölge müdürlüğü düzeyinde uzlaşma, artık daha büyük tutarlı anlaşmazlıklar için de cazip bir seçenek.
GVK Geçici 67. Madde Stopaj Oranları 31 Aralık 2026'ya Uzatıldı
20 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 11444 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile Devlet tahvili, Hazine bonosu ve belirli kira sertifikalarından elde edilen kazançlara uygulanan tevkifat oranlarının süresi 31 Aralık 2026'ya kadar uzatıldı.
Hukuki bağlam: GVK geçici madde 67, menkul kıymet gelirlerinde stopaj uygulamasının temel dayanağıdır. Süre uzatması mevcut vergi rejiminin aynı oranlarda devam ettiğini teyit ediyor; yatırım araçları arasındaki vergi arbitrajı korunmuş oldu.
Pratikte ne anlama geliyor: Hazine bonosu ve devlet tahvili ağırlıklı portföy yöneten bireysel ve kurumsal yatırımcılar için stopaj hesaplamalarında değişiklik yok. Sermaye piyasası hukuku alanındaki avukatlar müvekkillerini bu uzatmadan haberdar etmeli.
AYM ve Yargı Kararları
AYM: KVKK Alenileştirilmiş Veri Cezası — Kanunilik İlkesi İhlal Edildi
Anayasa Mahkemesi, alenileştirilmiş kişisel verilerin işlenmesi gerekçesiyle KVKK Kurulu tarafından bir sigorta şirketine uygulanan idari para cezasını oybirliğiyle iptal etti. İptal gerekçesi: cezanın yasal dayanağının suçta ve cezada kanunilik ilkesini ihlal etmesidir.
Hukuki bağlam: Suçta ve cezada kanunilik ilkesi (Anayasa m. 38), yaptırımın açık, öngörülebilir ve belirli bir yasal düzenlemeye dayanmasını gerektirir. AYM, KVKK'nın alenileştirilmiş veri hükümlerinin yaptırım boyutunu yeterince açık düzenlemediğini esas aldı.
Pratikte ne anlama geliyor: KVKK Kurulu'nun alenileştirilmiş veri kategorisine dayanarak verdiği idari para cezası kararlarına muhatap olan şirketler, bu içtihadı itiraz dilekçelerinde güçlü bir argüman olarak kullanabilir. İptal kararı, Kurul'un bu alandaki gelecekteki işlemlerine de sınırlayıcı etki yapabilir.
AYM: Endüstri Bölgelerinde Cumhurbaşkanlığına Tanınan Teşvik Yetkisi İptal
Anayasa Mahkemesi, 4737 Sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu'nda Cumhurbaşkanı'na tanınan ek teşvik belirleme yetkisini ve bakanlığa verilen "her türlü bilgi ve belge" talep etme yetkisini iptal etti.
Hukuki bağlam: AYM, geniş kapsamlı yetki devirlerini —yürütmeye sınırsız takdir marjı tanıyanları— yasama yetkisinin devri yasağı kapsamında değerlendiriyor. Bu iptal, endüstri bölgelerindeki teşvik rejimini yeniden düzenlenmesi gereken bir boşluğa taşıdı.
Pratikte ne anlama geliyor: Endüstri bölgelerinde yatırım yapan veya planlayan işletmeler teşvik mevzuatını yakından izlemeli. Yasal boşluk dolana kadar ek teşvik başvurusunda bulunacak firmalar temkinli davranmalı.
Danıştay VDDK: KDV Özel Esaslar Uygulaması Doğrudan Dava Konusu Yapılabilir
Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu (VDDK), E: 2025/26, K: 2026/6 sayılı kararıyla KDV iade süreçlerinde mükelleflerin "özel esaslar" (kod listesi) kapsamına alınması işlemlerinin doğrudan dava konusu edilebileceğini hükme bağladı. Mahkemeler bu davaları artık usulden değil, esastan incelemek zorunda. Karar 19 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı →
Hukuki bağlam: "Özel esaslar" kapsamındaki mükellefler KDV iadelerinde ağırlaştırılmış denetim ve yavaşlamış süreçlerle karşılaşıyor; bu işlemlerin dava edilemez sayılması önemli bir hak arama sorunuydu.
Pratikte ne anlama geliyor: Özel esaslar kapsamına alınan mükellefler artık doğrudan vergi mahkemesine başvurabilir. Bu içtihat, vergi hukukunda kritik bir usul güvencesini tescil ediyor.
İstanbul BAM 15. HD: Gemi Haczinde Ödeme Yapan İşletmeci İstirdat Davası Açamaz
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi (E. 2022/3022, K. 2026/537, 27.04.2026), gemiye konulan haczi kaldırmak amacıyla icra dosyasına ödeme yapan gemi işletmecisinin ödediği bedelin iadesi için istirdat davası açamayacağına hükmetti. Bu davanın açılma hakkı, malvarlığı haksız yere eksilen donatana aittir.
Hukuki bağlam: Gemi haczinde borçlu olmayan bir alacaklıya karşı ödeme yapmak zorunda kalan işletmecinin rücu hakkı, iç hukuk ilişkisine göre donatana aittir; işletmecinin bu hakkı bizzat kullanması mümkün değil.
Pratikte ne anlama geliyor: Deniz ticaret hukuku alanında çalışan avukatlar için aktif dava tarafının doğru belirlenmesi kritik. Yanlış tarafın dava açması usulden reddedilebilir; bu nedenle ödeme yapan işletmecinin avukatı rücu hakkını donatan aleyhine ayrı bir hukuki yolla güvence altına almalı.
Yargıtay 2. HD: Bozma Sonrası Islah Hakkı Tahkikatta Geçerli
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi (E. 2024/10310, K. 2025/6377, 24.06.2025), Yargıtay bozması veya BAM kaldırma kararından sonra dosya ilk derece mahkemesine döndüğünde, mahkemenin tahkikata ilişkin bir işlem yapması hâlinde tahkikat sona erinceye kadar ıslah yapılabileceğini hükme bağladı.
Hukuki bağlam: Islah hakkının bozma sonrası kullanılıp kullanılamayacağı içtihatlarda tartışmalıydı. Bu karar, tahkikatın yeniden başladığı aşamada ıslah imkânını açıkça teyit ediyor.
Pratikte ne anlama geliyor: Nafaka, velayet veya mal paylaşımı davası bozularak ilk dereceye dönmüşse taraflar talep ve olgularını ıslahla güncelleyebilir. Bozma sonrasında dosyayı takip eden avukatlar tahkikat aşamasını yakından izlemeli.
Yargıtay 6. HD: Belirsiz Alacak Davası Kısmi Dava Olarak Görülmeli
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi (E. 2023/218, K. 2024/2158, 13.06.2024), belirli bir alacak için belirsiz alacak davası açılmış olsa bile mahkemenin davayı usulden reddetmeyip kısmi dava olarak görmeye devam etmesi gerektiğini hükmetti.
Hukuki bağlam: HMK m. 107 kapsamındaki belirsiz alacak davası, alacak miktarını tam tespit edemeyecek davacılara tanınan bir imkândır. Yanlış dava türü seçimi nedeniyle usulden red yerine esasa girileceğinin netleşmesi önemli bir güvence sağlıyor.
Pratikte ne anlama geliyor: Dava açma aşamasında usul türünü doğru belirlemek yine önemli; ancak hata yapılması hâlinde mahkemenin esasa girmesi gerektiği içtihatla pekişmiş oldu. Müvekkillerin alacaklarını usul hatası nedeniyle kaybetme riski azaldı.
Yargıtay CGK: Çekinme Hakkı Hatırlatılmadan Alınan İfade Delil Sayılamaz
Yargıtay Ceza Genel Kurulu (E. 2013/1-251, K. 2013/454, 12.11.2013), tanıklıktan çekinme hakkı olan kişiye bu hakkın ifadenin başında hatırlatılıp tutanağa bağlanmadan alınan ifadenin hukuka aykırı olduğuna ve delil olarak kullanılamayacağına hükmetti.
Hukuki bağlam: CMK m. 48, yakın akrabalar gibi belirli kişilere tanıklıktan çekinme hakkı tanır. Bu hakkın usulüne uygun hatırlatılmaması ifadenin hukuki geçerliliğini ortadan kaldırır.
Pratikte ne anlama geliyor: Aile bireyleri veya çekinme hakkı olan tanıkların ifadelerine dayanan dosyalarda usul ihlali iddiası en etkili savunma araçlarından biri. Savcılık aşamasında alınan ifadenin iptali bu içtihatla desteklenebilir.