İstisnai Yolla Türk Vatandaşlığı: Kimler Başvurabilir?

Türk vatandaşlığı kazanmanın olağan yolu, beş yıllık kesintisiz ikamet ve beraberinde gelen çeşitli koşullardan oluşmaktadır. Ancak bu uzun süreyi beklemek durumunda olmayan bir başvuru yolu daha vardır. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 12. maddesi, belli kategorilere giren yabancılara, ikamet zorunluluğu aranmaksızın Cumhurbaşkanı kararıyla Türk vatandaşlığı tanınmasına olanak sağlamaktadır. Bu istisnai vatandaşlık yolu; bilim insanları, yatırımcılar, sporcular, sanatçılar ve Türkiye'ye somut katkı sağlayabilecek diğer yabancı uyruklular için son derece önemlidir.

İstisnai Vatandaşlık Neden Farklıdır?

Madde 11 kapsamındaki olağan başvuru sürecinde; beş yıllık ikamet, ülkede yerleşme niyeti, Türkçe yeterliliği ve mali yükümlülük bulunmaması gibi koşullar aranmaktadır. İstisnai yolda bu koşulların tamamı devre dışı kalır. Belirleyici tek soru, başvurucunun kanunda sayılan kategorilerden birine girip girmediği ve devletin bu kişinin vatandaşlığa alınmasında bir kamu yararı görüp görmediğidir.

Bu yol belirsiz bir takdir yetkisine bırakılmamıştır. Her başvurunun ilgili bakanlık tarafından desteklenmesi gerekmekte, son karar ise Cumhurbaşkanlığı'na aittir. Bu süreçte vatandaşlık kazanmak bir hak değil; egemenliğin kullanımıdır.

12. Madde Kapsamındaki Kategoriler

Ulusal güvenlik veya kamu düzeni açısından engel teşkil edecek bir hal bulunmaması şartıyla, dört farklı kategorideki yabancılar bu yoldan vatandaşlık kazanabilir:

Kilit alanlarda olağanüstü hizmet sahipleri. En yaygın başvurulan kategori; Türkiye'ye sanayi tesisi getiren ya da bilimsel, teknolojik, ekonomik, sosyal, sportif, kültürel veya sanatsal alanda olağanüstü hizmet geçiren ya da geçireceği düşünülen yabancıları kapsar. Bu kategoride başvurunun ilerleyebilmesi için ilgili bakanlığın gerekçeli bir teklifte bulunması zorunludur.

Turkuaz Kart sahipleri ve belirli ikamet izni sahipleri. 2016 yılında yapılan değişiklikle kanuna eklenen bu kategori; nitelikli yabancı uzmanlar ve yatırımcılar için öngörülen Turkuaz Kart sahiplerini ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 31. maddesinin birinci fıkrasının (j) bendi uyarınca ikamet izni alanları kapsar. Bu kişilerin yabancı uyruklu eşleri, ergin olmayan ve bağımlı çocukları da kapsama dahildir.

Vatandaşlığa alınması zaruri görülenler. Devletin ulusal çıkar açısından belirli bir kişinin vatandaşlığa alınmasını gerekli gördüğü halleri kapsayan geniş kapsamlı bir kategoridir.

Göçmen olarak kabul edilenler. Türk göç mevzuatı çerçevesinde göçmen statüsü tanınan yabancılar da bu yoldan başvurabilir.

Vatandaşlık edinme seçeneklerini karşılaştırmak istiyorsanız yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı rehberimiz gayrimenkul ve sermaye yatırımı yollarını ayrıntılı olarak ele almaktadır.

Bakanlık Teklifi ve Cumhurbaşkanı Kararı

"Olağanüstü hizmet" kategorisinde süreç, bireysel bir başvuruyla değil, bakanlığın harekete geçmesiyle başlar. Uluslararası alanda tanınan bir araştırmacı Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından, başarılı bir sporcu Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından, önemli bir yatırımcı ise ilgili ekonomi bakanlığı tarafından teklif edilebilir. Teklife konu bakanlık, gerekçeli bir dosya hazırlayarak resmi kanallar aracılığıyla Cumhurbaşkanlığı'na iletir.

Vatandaşlık kararı Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle verilir ya da reddedilir. Kanunda herhangi bir süre öngörülmemiş olup uygulamada süreç; bakanlık değerlendirmesi, güvenlik soruşturması ve Cumhurbaşkanlığı'nın iş yüküne bağlı olarak değişmektedir.

Tüm kategorilerde geçerli olan temel koşul, başvurucunun ulusal güvenlik veya kamu düzeni açısından herhangi bir tehdit oluşturmamasıdır. İçişleri Bakanlığı bu gerekçeyle başvuruyu herhangi bir aşamada reddedebilir.

Kazanılan Vatandaşlık Hangi Hakları Sağlar?

12. madde kapsamında verilen vatandaşlık, doğumla ya da olağan başvuru yoluyla kazanılan vatandaşlıkla aynı hak ve yükümlülükleri içermektedir. Türk pasaportu edinme, Antalya'da veya Türkiye'nin herhangi bir yerinde tapu kısıtlaması olmaksızın mülk edinme, oy kullanma ve serbestçe çalışma hakkı bunların başında gelir.

Türkiye çift vatandaşlığa izin vermektedir; dolayısıyla bu yoldan Türk vatandaşlığı kazanmak, mevcut vatandaşlığınızdan vazgeçmeyi gerektirmez. Bununla birlikte asal ülkenizin çift vatandaşlığa ilişkin kendi düzenlemelerini de göz önünde bulundurmanız gerekir.

Antalya'dan Bir Değerlendirme

Antalya, dünya genelinde tanınan profesyonelleri, yüksek net değerli yatırımcıları ve başarılı kişileri bünyesinde barındıran bir şehirdir. Turizm yatırımı, araştırma projesi, profesyonel spor kariyeri veya köklü bir sanatsal birikim aracılığıyla Türkiye'ye somut katkı sağlamış yabancılar için istisnai vatandaşlık yolu ciddiye alınmayı hak etmektedir.

Bu süreçte hazırlık belirleyicidir: Başvuruyu üstlenecek bakanlığın doğru biçimde belirlenmesi, destekleyici belgelerin eksiksiz hazırlanması ve idari aşamaların titizlikle yönetilmesi başarının temel unsurlarıdır. Sürecin başında hukuki destek almak, başvurunun kalitesini ve olumlu sonuç alma ihtimalini önemli ölçüde artırır.

Sıkça Sorulan Sorular

S: İstisnai vatandaşlık için asgari bir yatırım tutarı veya mali eşik var mı?

12. maddenin "olağanüstü hizmet" yolunda sabit bir mali eşik aranmamaktadır. Belirleyici olan, katkının niteliği ve toplumsal değeridir. Yatırım yoluyla vatandaşlık almak isteyenler için bu süreçten bağımsız, ayrı bir program bulunmaktadır.

S: Aile üyeleri başvuruya dahil edilebilir mi?

Turkuaz Kart yolunda eş ve ergin olmayan bağımlı çocuklar kanun gereği kapsama girer. Olağanüstü hizmet kategorisinde ise aile üyeleri otomatik olarak kapsama dahil olmayıp ayrıca değerlendirilmesi gerekmektedir.

S: Süreç ne kadar sürer?

Kanunda belirli bir süre öngörülmemiştir. Uygulamada değerlendirme süresi; bakanlık incelemesi, güvenlik soruşturması ve Cumhurbaşkanlığı'ndaki iş yüküne bağlı olarak büyük farklılıklar gösterebilmektedir.

S: Başvuru reddedilirse ne yapılabilir?

Ulusal güvenlik veya kamu düzeni gerekçesiyle reddedilen kararlar idare mahkemelerinde itiraz yoluyla sorgulanabilir. Bu tür davalar, uzmanlık gerektiren teknik süreçlerdir.

Mona Hukuk Nasıl Yardımcı Olabilir

Mona Hukuk, Antalya'da ve Türkiye'nin dört bir yanında yabancı uyruklu bireylere ve ailelerine vatandaşlık hukuku alanında kapsamlı danışmanlık sunmaktadır. 12. madde kapsamındaki istisnai vatandaşlık başvurularında uygun yolun belirlenmesi, gerekli belgelerin hazırlanması ve ilgili bakanlıklarla iletişimin sağlanması konularında yanınızdayız.

Antalya'da bir danışmanlık için info@monahukuk.com adresinden bize yazabilir veya +90 (242) 606 14 32 numarasından arayabilirsiniz.