Türkiye'de KKM Bitiyor: Yabancı Hesap Sahipleri Rehberi

Kur korumalı mevduat (KKM) sistemi, Türkiye'nin para tarihinde benzeri görülmemiş bir deneyimin ürünüydü. Zirve döneminde yüz milyarlarca dolar eşdeğeri lirayı barındıran bu hesaplar, hem bireyler hem de şirketler için cazip bir koruma sunuyordu. Türkiye'de KKM hesabı bulunan yabancı uyruklu bireylerin ya da yabancı sermayeli şirketlerin döviz rezervlerini bu sisteme dahil ettiği durumlarda, hesapların sona erme süreci hukuki ve mali açıdan doğrudan sonuçlar doğurmaktadır.

KKM Sistemi Neydi?

KKM, 2021 yılı sonunda yürürlüğe giren bir merkez bankası güvencesi mekanizmasıydı. Döviz veya altın birikimlerini Türk lirasına çeviren bireyler ve kurumlar, mevduatın vadesi boyunca kurda yaşanan değer kaybının faiz oranının üzerinde kalması hâlinde Hazine'nin bu farkı karşılayacağına dair güvence alıyordu.

Kurumsal taraf için yasal çerçeve, 7352 sayılı Kanun'la 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'na eklenen Geçici Madde 14 üzerine kurulmuştu. Bu düzenleme, uygun döviz bakiyelerini KKM hesabına aktaran kurumlar vergisi mükelleflerine, söz konusu dönüşümden doğan kur farkı kazançlarına ilişkin vergi istisnası tanıyordu. Gerçek kişi mevduat sahipleri ise farklı bir çerçevede, BDDK ve TCMB düzenlemeleri kapsamında sisteme dahil oluyordu.

Türkiye'de KKM Hesabı Kimler Açabiliyordu?

Türk bankalarında hesabı bulunan yabancı uyruklu bireyler ve yabancı sermayeli şirketler de belirli koşullar altında KKM sistemine dahil olabiliyordu. Türkiye'de şube veya yavru şirket aracılığıyla faaliyet gösteren yabancı yatırımcıların şirketleri, yıl sonu bilanço tarihindeki uygun döviz bakiyeleri üzerinden sisteme girebiliyordu. Öte yandan, Türk bankalarında kişisel hesabı bulunan yabancı uyruklu bireyler de birikimlerini bu mekanizmadan yararlandırabiliyordu.

KKM hesabı sona eren ya da bu sistemden erken çıkmayı düşünen yabancılar için doğru adımları atmak büyük önem taşımaktadır. Türkiye'ye yönelik yabancı sermaye akışı ve kâr transferi konularında daha fazla bilgi için Türkiye'de kâr transferi ve temettü rehberimize göz atabilirsiniz.

Sona Erme Süreci Nasıl İşliyor?

2023 yılından itibaren Türkiye, politika faizini belirgin biçimde artırarak ortodoks para politikasına geri döndü. Lira istikrar kazandıkça KKM güvencesinin maliyeti Hazine için yük oluşturmaya başladı. Bankalar vadesi dolan hesapların yenilenmesini teşvik etmekten vazgeçti ve artık yeni KKM hesabı açılmıyor. Mevcut hesaplar vade sonunda standart TL mevduatına ya da döviz hesabına dönüşüyor.

Pratikte şu oluyor: vade sonunda anapara ve koruma kapsamındaki getiri hesabınıza yatıyor. Ardından bu tutarla ne yapacağınıza karar vermeniz gerekiyor — TL'de tutmak, dövize dönüştürmek ya da yurt dışına transfer etmek arasında seçim yapıyorsunuz. Sermaye Piyasası Kurulu düzenlemeleri ve yabancı yatırımcılar bu bağlamda bilinmesi gereken önemli bir çerçeve oluşturuyor.

Vergi Boyutu: Hesaptan Çıkarken Ne Olur?

Kurumsal mevduat sahipleri için kritik kural, Kurumlar Vergisi Kanunu'nun Geçici Madde 14'ünde açıkça yer almakta; Danıştay kararlarıyla da defalarca teyit edilmektedir. Şirket, TL KKM mevduatını vadeden önce çekerse, başlangıçta muaf tutulan vergiler derhal tahakkuk ettiriliyor; üstelik vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi de ekleniyor. Başka bir deyişle, zamanlamayı yanlış kurgulamak istisnadan doğan tüm vergi avantajını silip süpürebilir, hatta ek yük getirebilir.

Bireysel mevduat sahipleri için durum farklıdır. KKM bireyler açısından ağırlıklı olarak bir getiri güvencesi sağlıyordu; doğrudan bir vergi muafiyeti mekanizması değildi. Bu nedenle hesap kapatmak aynı türden bir ceza doğurmuyor. Ancak hesap çözüldüğünde elde edilen faiz geliri üzerinden Türkiye'de stopaj vergisi uygulanıp uygulanmayacağı ve bu gelirin ikamet ülkenizle Türkiye arasındaki çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasının kapsamına girip girmediği sorgulanmalıdır.

Yabancı Hesap Sahipleri İçin Pratik Adımlar

Önce hesabın kişisel mi yoksa kurumsal mı olduğunu netleştirin; bu iki kategorinin hukuki çerçevesi birbirinden önemli ölçüde ayrılıyor. Ardından vade tarihini kontrol edin; doğal vadede çıkmak vadeden önce çekiş cezasını ortadan kaldırıyor. Vadeden önce çıkış düşünüyorsanız önce vergi değerlendirmesi yaptırın. Fonlar serbest kaldıktan sonra TL'de kalmak, dövize dönmek veya yurt dışına transfer etmek seçeneklerini değerlendirin; her seçeneğin Türkiye'de kendine özgü vergi ve düzenleyici sonuçları var. Banka yazışmaları, dönüşüm belgeleri ve hesap özetlerini saklayın — bunlar ileride vergi beyanında gerekebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

S: Türkiye'de hâlâ yeni KKM hesabı açılabiliyor mu?

Hayır. Yeni KKM hesapları artık sunulmuyor. Standart TL veya döviz vadeli mevduat hesabı açmak ise hesap açma ve kara para aklamayla mücadele gerekliliklerine tabi olarak mümkündür.

S: Şirketime ait KKM fonlarını vadeden önce çeksem ne olur?

Kurumlar Vergisi Kanunu'nun geçici hükmü uyarınca, yararlanılan vergi istisnası ortadan kalkar. Vergi derhal tahakkuk ettirilir, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi eklenir. Danıştay bu kuralı pek çok kararında teyit etmiştir.

S: Türkiye dışında ikamet ediyorum; KKM getirim üzerinden vergi ödemem gerekiyor mu?

Türkiye kaynaklı faiz geliri, kural olarak dar mükellefler için stopaja tabidir. Türkiye ile ikamet ülkeniz arasında çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması varsa oran düşebilir ya da muafiyet söz konusu olabilir. Kendi durumunuzu değerlendirmek için vergi danışmanına başvurmanız önerilir.

S: Vadesi gelen şirket KKM hesaplarım için özel bir beyan gerekiyor mu?

Hesap doğal vadesinde sona erdiyse ve tüm koşullar yerine getirildiyse istisna geçerliliğini korur. Kurumlar vergisi beyanınızda hesap kapatışını doğru yansıtmanız yeterlidir. Koşulların tam karşılanıp karşılanmadığından emin değilseniz beyan öncesinde hukuki destek almanızı öneririz.

Mona Hukuk Nasıl Yardımcı Olabilir

Antalya'daki ekibimiz, Türkiye'de faaliyet gösteren yabancı yatırımcılara ve uluslararası şirketlere kurumsal finans, vergi uyumu ve yatırım yapılandırması konularında danışmanlık vermektedir. KKM hesabınızın durumunu değerlendirebilir, olası vergi yükümlülüklerinizi tespit edebilir ve bir sonraki adımları planlamanıza destek olabiliriz.

Antalya'da bir danışmanlık için contact@monahukuk.com adresinden bize yazabilir veya +90 (242) 606 14 32 numarasından arayabilirsiniz.