7552 Sayılı İklim Kanunu: Emisyon İzni ve İdari Cezalar

İklim değişikliğiyle mücadele artık Türkiye'de yasal bir zorunluluk. Temmuz 2025'te yürürlüğe giren 7552 sayılı İklim Kanunu, sera gazı emisyonlarının azaltılmasından izin sistemine, ticaret mekanizmalarına ve idari yaptırımlara kadar kapsamlı bir çerçeve oluşturdu. Türkiye'de sanayi, enerji ya da üretim sektöründe faaliyet gösteren her işletme — yabancı ortaklı olanlar dahil — bu düzenlemenin kapsamında yer almaktadır.

İklim Kanunu Ne Düzenliyor?

Kanunun amacı yeşil büyüme vizyonu ve net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda iklim değişikliğiyle mücadeledir. Bu çerçeve kanun; emisyon azaltımı, iklime uyum ve söz konusu amaçları destekleyen planlama araçlarını tek bir yasal düzenleme altında bir araya getirdi.

Yaptırımların uygulanmasından ve sistemin işletilmesinden sorumlu olan merkezi kurum İklim Değişikliği Başkanlığı'dır. Sera gazı emisyon izinleri bu kurum tarafından verilmekte, denetimler bu kurum tarafından yürütülmekte ve idari para cezaları bu kurum tarafından kesilmektedir. Emisyon yükümlülüğü olan her işletmenin muhatap olacağı yer burasıdır.

Kanunun kapsamı; enerji üretimi, ağır sanayi ve doğrudan sera gazı emisyonuna yol açan diğer faaliyetleri yönetmeliğin belirlediği ölçüde kapsamaktadır. Yabancı ortaklı işletmeler yerli işletmelerden farklı muameleye tabi değildir; uyum yükümlülüğü işletmenin ortaklık yapısından bağımsız olarak geçerlidir.

Emisyon Ticaret Sistemi ve İzin Zorunluluğu

Kanunun özünde Emisyon Ticaret Sistemi (ETS — Emisyon Ticaret Sistemi) yer almaktadır. ETS kapsamına giren faaliyetleri yürüten işletmeler, İklim Değişikliği Başkanlığı'ndan sera gazı emisyon izni almadan faaliyete geçemez. Bu izin olmadan tesisin işletilmesi ağır idari yaptırımları beraberinde getirir.

Emisyon izni alındıktan sonra da yükümlülükler devam eder. İşletme; tesisinin yıllık sera gazı emisyonlarını izlemek, bağımsız bir doğrulayıcıya doğrulatmak ve doğrulanmış yıllık emisyon raporunu zamanında Başkanlığa sunmak zorundadır. Bunun yanı sıra, raporda yer alan emisyon miktarına karşılık gelen tahsisatı her yıl teslim etmek zorunludur. Tahsisatlar, Başkanlık tarafından hazırlanan ulusal tahsisat planına göre dağıtılır ve Resmî Gazete'de yayımlanır.

Tesisin yapısında, işleyişinde ya da mülkiyetinde değişiklik olması durumunda emisyon izni güncellenmeli ya da Başkanlığa bildirim yapılmalıdır. İznin verildiği koşullar ortadan kalkarsa Başkanlık tarafından izin güncellenebilir ya da iptal edilebilir.

İdari Para Cezaları: Hangi Fiil Ne Kadar?

Kanunun 14. maddesi yaptırımları ayrıntılı biçimde düzenlemektedir. Başlıca idari para cezaları şöyle sıralanabilir:

Doğrulanmış sera gazı emisyon raporunun süresinde sunulmaması halinde 500.000 TL ile 5.000.000 TL arasında idari para cezası uygulanır. ETS kapsamındaki işletmelere aynı ceza iki katıyla uygulanır.

Sera gazı emisyon izni alınmadan ya da iptal edilen izinle faaliyetin sürdürülmesi durumunda ceza iki farklı yöntemle hesaplanır: Doğrulanmış yıllık emisyon raporu bulunan işletmelere, son beş yıldaki en yüksek emisyon değeri üzerinden ton başına 5 TL ceza uygulanır. Raporu bulunmayan işletmelere ise 1.000.000 TL ile 10.000.000 TL arasında idari para cezası kesilir.

Tahsisat teslim yükümlülüğünün süresinde yerine getirilmemesi halinde teslim edilmeyen her tahsisat için ilgili yılın son üç aylık dönemine ait birincil ve ikincil piyasa ağırlıklı ortalama fiyatlarının yüksek olanının iki katı tutarında ceza uygulanır. Piyasa fiyatları değişken olduğundan bu kalem ciddi bir mali risk doğurabilir.

Ozon tabakasını incelten maddeler ve florlu sera gazlarına ilişkin ayrı yaptırım düzenlemeleri de bulunmaktadır: etiketleme ihlallerinde 120.000 TL'den başlayan cezalar, izinsiz ithalat veya ticarette 2.500.000 TL'ye kadar çıkmaktadır. Yanıltıcı bilgi ya da belge sunulması ise 170.000 TL idari para cezasına yol açar.

Tek bir fiil için uygulanabilecek azami ceza 50.000.000 TL ile sınırlandırılmıştır. Tekrar eden ihlallerde ceza birinci tekrarda iki kat, sonraki ihlallerde üç kat artırılarak uygulanır. Tüm ceza tutarları ayrıca her yıl yeniden değerleme oranında güncellenmektedir.

Süre Tanıma ve Faaliyet Durdurma

Bakanlık, ihlal tespit edildiğinde idari para cezası uygulanmadan önce, bir defaya mahsus ve en fazla bir yıl süreyle ihlali gidermek için işletmeye süre tanıyabilir. Ancak bu süre, idari para cezasının uygulanmasını durdurmaz; her iki işlem paralel yürür. Süre sonunda ihlal devam ederse Bakanlık, uyum sağlanana kadar faaliyeti kısmen veya tamamen durdurabilir.

Uzun vadeli uyumsuzluklara ise farklı bir yaptırım uygulanır: yıllık tahsisat teslim yükümlülüğünü üst üste üç takvim yılı boyunca %80'in altında yerine getiren işletmenin sera gazı emisyon izni iptal edilir ve 3 ila 6 ay boyunca yeni izin verilmez.

İdari Yaptırımlara İtiraz Yolları

İklim Kanunu kapsamında verilen idari para cezaları ve izin iptal kararlarına karşı, idare mahkemelerinde İklim Değişikliği Başkanlığı aleyhine dava açılabilir. Dava açılması, cezanın tahsilini kendiliğinden durdurmaz. Cezanın tahilini durdurmak için ayrıca yürütmeyi durdurma talebinde bulunulması gerekir.

Türkiye'deki idare mahkemesi süreçleri yabancı uyruklular için karmaşık görünebilir; dava açmadan önce hukuki destek almak süreç yönetimi ve maliyet açısından belirleyici bir fark yaratabilir. Cezaların tahsil usulü Kabahatler Kanunu hükümlerine göre yürütülmekte olup muhataba usulüne uygun tebligat yapılması zorunludur. Belediye cezalarına itiraz rehberimiz de genel prosedür hakkında yol gösterici olabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

S: Yabancı ortaklı bir işletme İklim Kanunu'na tabi midir?

Evet. Kanun, Türkiye'de ETS kapsamındaki faaliyetleri yürüten tüm işletmelere uygulanır; ortaklık yapısı ya da ana şirketin hangi ülkede olduğu bu yükümlülüğü etkilemez.

S: Sera gazı emisyon izni nasıl alınır?

İşletme, tesisin teknik koşullarına ve emisyon verilerine ilişkin gerekli belgelerle İklim Değişikliği Başkanlığı'na başvurur. Başvuru ilgili yönetmelik çerçevesinde değerlendirilerek izin verilir ya da reddedilir. İzin alınmadan tesis işletilemez.

S: Ceza tebliğ edildikten sonra ne kadar sürede itiraz edilmelidir?

İdare mahkemesinde dava açma süresi, idari yargılama usulünün genel hükümlerine göre belirlenir. Bu süre geçirildiğinde itiraz hakkı yitirilir; bu nedenle tebliğ tarihinden itibaren vakit kaybetmeden hukuki destek almak önem taşır.

S: Ceza tutarları her yıl artıyor mu?

Evet. Kabahatler Kanunu uyarınca idari para cezaları, her yıl Vergi Usul Kanunu kapsamında belirlenen yeniden değerleme oranında artırılır. Güncel tutarlar Resmî Gazete'de yayımlanan tebliğle kamuoyuna duyurulur.

S: İzin iptali hangi koşullarda gündeme gelir?

En yaygın senaryo üst üste üç takvim yılında tahsisat teslim yükümlülüğünün %80'in altında kalmasıdır. Bunun yanı sıra süresi dolan ya da koşulları değişen izinler de Başkanlık tarafından iptal edilebilir.

Mona Hukuk Nasıl Yardımcı Olabilir?

Mona Hukuk, Türkiye'de faaliyet gösteren yerli ve yabancı işletmelere çevre mevzuatı uyumu, idari izin süreçleri ve yaptırımlara itiraz konularında hukuki danışmanlık sunmaktadır. İklim Kanunu kapsamındaki yükümlülüklerinizi anlamak ya da hakkınızda kesilen bir cezaya itiraz etmek istiyorsanız Antalya'daki ekibimiz her aşamada yanınızdadır.

Antalya'da bir danışmanlık için info@monahukuk.com adresinden bize yazabilir veya +90 (242) 606 14 32 numarasından arayabilirsiniz.