Türkiye'de Yabancılar İçin Kamu Denetçisine Şikâyet Yolu

Türkiye'de yaşayan ya da iş, mülk veya ikamet işlemleri nedeniyle kamu kurumlarıyla muhatap olan yabancı uyruklu kişiler, zaman zaman haksız bir kararla ya da yanıtsız bir başvuruyla karşılaşabilir. Her anlaşmazlığın idare mahkemesine taşınması gerekmez; 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu'yla hayata geçirilen Kamu Denetçiliği Kurumu, mahkemeye başvurmadan önce etkili ve tamamen ücretsiz bir çözüm kapısı sunmaktadır.

Kamu Denetçiliği Kurumu'nun Görevi

Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde bağımsız olarak faaliyet gösteren Kamu Denetçiliği Kurumu, Kanun'un 5. maddesi uyarınca; kamu idarelerinin her türlü eylem, işlem ve tutumunu hukuka uygunluk, hakkaniyete uygunluk ve insan haklarına dayalı adalet anlayışı yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir. Başka bir deyişle, bir devlet kurumu haksız bir karar verdiyse, yanıt vermekten kaçınıyorsa ya da mevzuatı yanlış uyguluyorsa Kurum devreye girerek düzeltme önerisinde bulunabilir.

Bununla birlikte, Kanun bazı alanları Kurum'un yetki dışında tutmuştur: yasama organı kararları, yargı organlarının kararları ve Türk Silahlı Kuvvetleri'nin salt askerî nitelikteki faaliyetleri bu kapsama girmez. Bir mahkeme davanız görülmekteyse ya da karara bağlanmışsa, Kamu Denetçiliği Kurumu o konuya müdahil olamaz.

Antalya'daki yabancı uyruklu başvurucuların en sık dile getirdiği konular arasında ikamet izni işlemlerindeki gecikmeler, tapu müdürlüğü ve kadastro sorunları, farklı bakanlıkların verdiği yanıtsız ya da hatalı idari kararlar ve belediyelerin uyguladığı yaptırımlar yer almaktadır.

Yabancı Uyruklu Kişiler Başvurabilir mi?

Evet. 6328 sayılı Kanun'un 17. maddesinin birinci fıkrası, gerçek ve tüzel kişilerin Kuruma başvurabileceğini açıkça belirtmektedir; vatandaşlık koşulu aranmamaktadır. Aynı maddenin ikinci fıkrasında yabancılar için özel bir düzenleme getirilmiş olup, başvuruda Türk vatandaşlarının kimlik numarası yerine pasaport numarası yeterli sayılmaktadır. Başvurudan herhangi bir ücret alınmaz.

Dikkat edilmesi gereken en önemli nokta dil zorunluluğudur: 17. madde uyarınca başvurunun Türkçe dilekçe ile yapılması gerekmektedir. Türkçe bilmeyen yabancılar için bir avukat aracılığıyla dilekçenin hazırlanması hem pratik hem de hukuki açıdan en güvenli yoldur. Dilekçede ad soyad, pasaport numarası, iletişim adresi ve şikâyet konusunun açık biçimde yer alması zorunludur.

Başvuru Nasıl Yapılır?

Kuruma başvurabilmek için önce ilgili idarenin kanallarını tüketmek gerekmektedir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu çerçevesinde bu, genellikle kararı veren kuruma yazılı itirazda bulunmak ve yanıt beklemek anlamına gelir. İstisna olarak, beklemenin telafisi güç ya da imkânsız bir zarara yol açabileceği durumlarda Kurum, idari başvuru yolları tüketilmeden de başvuruyu kabul edebilir.

İdareye başvurunuz sonuçlanmışsa veya altmış gün içinde yanıt alamadıysanız, bu tarihten itibaren altı ay içinde Kuruma başvurabilirsiniz. Başvuruyu doğrudan Ankara'daki merkeze iletebilirsiniz; ancak Antalya'da iseniz Antalya Valiliği ya da ilçenizdeki kaymakamlık aracılığıyla başvuru yapmak çok daha pratiktir. Yönetmelikte öngörülen koşulları taşıyanlara elektronik başvuru imkânı da tanınmaktadır.

Dava açma süreniz işlemekteyken Kuruma başvurmanız halinde bu süre durur. Kurum sürecini sürdürürken yargı yolunuz güvence altındadır.

Süreç ve Sonrasında Ne Olur?

Kurum, inceleme kapsamında ilgili kurumdan belge ve bilgi talep edebilir. Kararlar bağlayıcı değil, tavsiye niteliğindedir; ancak bu tavsiyeler meclis raporlarına yansıdığından kamu kurumları genellikle gereğini yerine getirir.

Kurum şikâyetinizi yerinde bulursa ve ilgili idare otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis etmezse, dava açma süreniz kaldığı yerden işlemeye başlar ve idare mahkemesi yoluna başvurabilirsiniz. Kurum başvuruyu reddederse, durmuş olan dava açma süresi ret kararının tarafınıza tebliğinden itibaren yeniden işler. Kurum incelemeyi altı ay içinde tamamlayamazsa süre yine otomatik olarak devam eder; hak kaybı yaşanmaz.

Sıkça Sorulan Sorular

S: Başvuruyu İngilizce ya da Rusça yapabilir miyim?

Hayır. 6328 sayılı Kanun'un 17. maddesi başvurunun Türkçe dilekçeyle yapılmasını zorunlu kılmaktadır. Avukatınız bu dilekçeyi sizin adınıza düzenleyebilir; şahsen katılım gerekmez.

S: Belediyeden haksız bir ceza aldım, Kuruma başvurabilir miyim?

Evet. Kamu kurumlarından kaynaklanan ceza ve yaptırım kararları Kurum'un inceleme alanına girmektedir. Belediye cezalarına itiraz konusundaki rehberimiz de paralel hukuki yollar hakkında bilgi sunmaktadır.

S: Mahkeme kararımla ilgili Kuruma başvurabilir miyim?

Hayır. Yargı organlarınca görülmekte olan ya da karara bağlanmış davalar, Kanun'un 17. maddesi uyarınca Kurumun inceleme kapsamının dışındadır.

S: Herhangi bir ücret ödenmesi gerekiyor mu?

6328 sayılı Kanun'un 17. maddesinin altıncı fıkrası açıkça "başvurulardan herhangi bir ücret alınmaz" demektedir.

S: Vize reddiyle ilgili Kuruma başvurulabilir mi?

Evet. Vize reddinin usule uygun yapılıp yapılmadığını Kurum inceleyebilir; bu, vize reddi iptal davası yolunun yanı sıra değerlendirilebilecek ek bir seçenektir.

Mona Hukuk Nasıl Yardımcı Olabilir

Yabancı uyruklu kişilerin Türkiye'deki idari süreçlerde etkin biçimde hak araması; Türkçe dilekçe hazırlamayı, Kamu Denetçiliği Kurumu başvurusu ile idare mahkemesi arasındaki stratejik tercihi ve dava açma sürelerinin yönetimini bir arada kapsar. Mona Hukuk, Antalya'daki yabancı müvekkillerini idari başvurularda, Kamu Denetçiliği Kurumu süreçlerinde ve idare mahkemesi davalarında temsil etmektedir.

Antalya'da bir danışmanlık için info@monahukuk.com adresinden bize yazabilir veya +90 (242) 606 14 32 numarasından arayabilirsiniz.