Evlilik Yoluyla Kazanılan Türk Vatandaşlığı ve Boşanma

Türk vatandaşlığını evlilik yoluyla kazanmış yabancı uyrukluların en sık sorduğu sorulardan biri şudur: Evlilik sona ererse vatandaşlık da sona erer mi? Türk hukuku açısından kısa yanıt hayırdır; ancak tam tablo zamanlamaya, niyete ve her davanın özelliklerine göre şekillenir.

Evlilik Yoluyla Türk Vatandaşlığı Nasıl Kazanılır?

Bir Türk vatandaşıyla evlenmek, doğrudan vatandaşlık kazandırmaz. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 16. maddesi uyarınca yabancı uyruklu biri, ancak bir Türk vatandaşıyla kesintisiz olarak en az üç yıl evli kalmak ve başvuru tarihinde evliliği sürdürüyor olmak koşuluyla vatandaşlık başvurusunda bulunabilir.

Başvuru sırasında üç koşulun birlikte sağlanması gerekir:

• Türk eşle aile birliği içinde yaşama
• Evlilik birliğiyle bağdaşmayacak herhangi bir faaliyette bulunmama
• Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir halin bulunmaması

İçişleri Bakanlığı her başvuruyu ayrıntılı biçimde inceler; bu koşulları taşımak tek başına vatandaşlık hakkı doğurmaz, devlet takdir yetkisini korur. Evlilik yoluyla vatandaşlık süreci hakkında gerekli belgeler ve zaman çizelgesi dahil kapsamlı bilgiye ilgili rehberimizden ulaşabilirsiniz.

Boşanma Vatandaşlığınızı Etkiler Mi?

Hayır. Türk vatandaşlığı resmi olarak kazanıldıktan ve Türk kimlik kartınız verildikten sonra gerçekleşen bir boşanma, hukuki açıdan herhangi bir sonuç doğurmaz. Türk vatandaşı olarak kalmaya devam edersiniz.

5901 sayılı Kanun'un 23. maddesi, Türk vatandaşlığının yalnızca iki yolla yitirildiğini açıkça düzenlemektedir: yetkili makam kararıyla veya seçme hakkının kullanılmasıyla. Boşanma bu maddede yer almaz. Türk hukukunun bu konudaki yerleşik ilkesi şudur: evlilik vatandaşlığa açılan kapıdır, onu korumanın sürekli bir şartı değil. Türk vatandaşlığının hangi durumlarda yitirilebileceği konusunda daha geniş bir perspektif için ilgili makalemize bakabilirsiniz.

Kritik Aşama: Başvuru Sürecinde Boşanma

Başvurunun yapılması ile vatandaşlığın resmî olarak verilmesi arasındaki süreçte durum daha karmaşık bir hal alabilir.

5901 sayılı Kanun'un Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik (6 Nisan 2010 tarihli Resmî Gazete), araştırma sonucunda yabancının evliliğinin boşanma ya da ölüm nedeniyle başvuru tarihinden önce sona erdiğinin anlaşılması durumunda başvurusunun kabul edilmeyeceğini açıkça öngörmektedir.

Daha da önemli bir durum ise başvurudan sonra ancak vatandaşlık kararı verilmeden önce boşanmanın gerçekleşmesidir. Danıştay 10. Dairesi'nin 2020 yılındaki bir kararı bu durumu somut biçimde ortaya koymaktadır: Bakanlık, başvurudan sonra gerçekleşen bir boşanmadan haberdar olunca mahkeme, 16. maddedeki koşulların hâlâ sağlanıp sağlanmadığının yeniden araştırılması için dosyayı geri göndermiştir. Bu tür durumlarda sonuç, tüm koşulların bütüncül değerlendirmesine bağlıdır.

Pratik sonuç şudur: Türk kimlik kartınız elinize geçtikten sonra güvendesiniz. Bu noktaya kadar ise sürecin her aşamasındaki evlilik durumunuz önem taşır.

Yetkililerin Vatandaşlığı İptal Edebileceği Durumlar

Vatandaşlık verildikten sonra bile iki dar zeminde iptal mümkündür:

Sahte beyan ve önemli hususların gizlenmesi. 5901 sayılı Kanun'un 31. maddesi, vatandaşlığın kasıtlı yalan beyanla ya da önemli gerçeklerin gizlenmesiyle kazanıldığının anlaşılması durumunda iptal edilmesine imkân tanır. Bu madde özellikle sahte evlilikleri, yani göçmenlik statüsü elde etmek amacıyla kurulmuş ve gerçek bir birliktelik niyeti taşımayan düzenlemeleri hedef almaktadır. Soruşturmalar vatandaşlık verildikten yıllar sonra dahi açılabilir.

Hukuki koşullar oluşmadan verilen vatandaşlık. 40. madde uyarınca, yasal ön koşullar gerçekte karşılanmadan vatandaşlığın verildiğinin anlaşılması hâlinde karar geri alınabilir. Vatandaşlık iptali kararına itiraz sürecine ilişkin ayrıntılı bilgi için rehber makalemize başvurabilirsiniz.

Evlilik İptali ve Boşanma Arasındaki Fark

Boşanma ile evliliğin butlan nedeniyle iptali birbirinden farklı hukuki kavramlardır. İptal, mahkemenin evliliğin başından itibaren geçersiz olduğuna hükmetmesidir; iki eşli evlilik, yasaklı hısımlık dereceleri veya temel usul eksiklikleri bu sonucu doğurabilir.

5901 sayılı Kanun'un 16. maddesinin üçüncü fıkrası bu durumu açıkça düzenlemektedir: Evliliğin butlanına karar verilmesi hâlinde dahi, yabancı eş iyi niyetli ise — yani gerçek ve geçerli bir evlilik yaptığına samimi biçimde inandıysa — Türk vatandaşlığını korur. İyi niyet ilkesi koruyucu bir amaçla düzenlenmiştir.

Sıkça Sorulan Sorular

S: Türk kimlik kartım var. Eşimle boşanıyoruz. Pasaportundan mahrum kalır mıyım?

Hayır. Vatandaşlık resmî olarak kazanılıp Türk kimlik belgesi verildikten sonra yaşanan boşanmanın statünüz üzerinde herhangi bir etkisi yoktur. Türk vatandaşı olmaya devam edersiniz.

S: Başvurum sürerken boşanırsam ne olur?

Bu durum ciddi hukuki risk doğurur. Karar verilmeden önce evlilik sona ererse yetkililer, 16. madde koşullarının artık sağlanmadığı kanaatine vararak başvuruyu reddedebilir ya da askıya alabilir. Bu aşamada bir hukuk bürosundan destek almanız önemlidir.

S: Vatandaşlığım onaylandıktan sonra yetkililer evliliğimi inceleyebilir mi?

Evet; sahte beyan ya da önemli bilgilerin gizlendiğine dair bir şüphe oluşması durumunda 31. madde kapsamında her zaman soruşturma başlatılabilir. Gerçek bir ilişkinin başarısızlıkla sonuçlanması risk teşkil etmez; salt göçmenlik amacıyla kurulmuş düzenlemeler ise soruşturma konusu olabilir.

S: Başvurundan sonra Türk eşim vefat etti. Aile birliği şartı hâlâ aranır mı?

Hayır. 16. maddenin ikinci fıkrası açıkça belirtmektedir: Başvurudan sonra Türk vatandaşı eşin ölümü hâlinde aile birliği içinde yaşama şartı aranmaz ve başvuru sürdürülür.

S: Türk mahkemesi evliliğimi iptal etti. Vatandaşlığım ne olacak?

16. maddenin üçüncü fıkrası uyarınca iyi niyetliyseniz — yani evliliğinizin geçerli olduğuna samimi biçimde inandıysanız — vatandaşlığınızı korursunuz. İyi niyet her olayın özelinde değerlendirilir.

Mona Hukuk Nasıl Yardımcı Olabilir?

Evlilik bitmekte ya da bitmişken Türk vatandaşlığı statüsüne ilişkin sorular, her davanın somut koşullarına özgü titiz bir hukuki değerlendirme gerektirir. Hukuk büromuz; vatandaşlık başvuruları, statü koruması ve Bakanlık soruşturmalarına yanıt verme konularında Antalya'daki ve Türkiye'deki yabancı uyruklu müvekkillere destek sağlamaktadır.

Antalya'da bir danışmanlık için contact@monahukuk.com adresinden bize yazabilir veya +90 (242) 606 14 32 numarasından arayabilirsiniz.