Türkiye'de Mülkü Olan Yabancıların Miras Hukuku

Türkiye'de gayrimenkul edinmiş, banka hesabı açmış veya iş kurmuş yabancı uyruklu kişilerin sayısı arttıkça, vefat halinde miras süreçleri de daha sık gündeme gelmektedir. Yabancı bir kişinin Türkiye'deki malvarlığı, anavatan hukuku ile Türk Hukuku arasında bir kesişim noktası oluşturur ve mirasçılar için karmaşık bir süreç yaşanır. Antalya'da yabancı miras dosyalarını yıllarca takip etmiş hukuk büromuzun deneyimi, bu rehberin temelini oluşturmaktadır.

Hangi Hukuk Uygulanır?

Yabancı bir kişinin Türkiye'deki malvarlığının mirası söz konusu olduğunda, hangi ülkenin hukukunun uygulanacağı önemli bir sorudur. Türk milletlerarası özel hukuku çerçevesinde:

• Taşınır mallar için kural olarak murisin son milli hukuku (vatandaşlığı) uygulanır,
• Taşınmaz mallar için ise mülkün bulunduğu yer hukuku, yani Türk Hukuku uygulanır.

Bu nedenle, Türkiye'de gayrimenkul sahibi yabancı bir kişinin mirası, gayrimenkul yönüyle Türk Hukukuna; banka hesapları ve diğer taşınır varlıklar yönüyle ise anavatan hukukuna tabi olur.

Türk Miras Hukukunun Genel Yapısı

Türk Hukukunda Miras Hukuku temel olarak şu ilkelere dayanır:

1. Yasal Mirasçılar

Murisin yasal mirasçıları:

• Birinci derece: Murisin altsoyu (çocukları, torunları),
• İkinci derece: Anne ve babası, kardeşleri,
• Üçüncü derece: Büyükanne ve büyükbabası ve onların altsoyu,
• Bunların hepsinin yokluğunda devlet.

Eş, mirasçı sıfatıyla diğer mirasçılarla birlikte mirasta hak sahibidir; oranı diğer mirasçılarla paylaşımına göre değişir.

2. Saklı Pay (Mahfuz Hisse)

Türk Hukukunda saklı paylı mirasçılar vardır: Çocuklar, eş ve belirli koşullarla anne-baba, miras üzerinde mahfuz bir paya sahiptir. Bu pay vasiyetname ile dahi azaltılamaz; aksi halde tenkis davası açılarak mahfuz pay korunur.

3. Vasiyetname

Muris, mahfuz paylar dışında kalan mirası vasiyetname ile özgürce dağıtabilir. Vasiyetnamenin Türk Hukukunda geçerli olabilmesi için:

• El yazılı vasiyetname, resmi vasiyetname veya sözlü vasiyetname şekillerinden birinde düzenlenmiş olması,
• Şekil şartlarına uyulması,
• Murisin ehliyetinin sağlanmış olması

gereklidir.

Yabancı Vasiyetnamenin Türkiye'de Geçerliliği

Yurt dışında düzenlenmiş vasiyetname Türkiye'de:

• Şekil olarak yabancı hukuka uygun düzenlenmişse şekil olarak geçerli kabul edilir,
• İçeriğinin Türk kamu düzenine aykırı olmaması gereklidir,
• Uygulamak için Türkiye'de tanıma veya veraset ilamı süreçlerinden birinin işletilmesi gerekir.

Türk taşınmazları üzerinde yabancı vasiyetnamenin etkisi sınırlıdır; çünkü Türk Hukuku gereği taşınmaz miras Türk Hukukuna tabidir.

Veraset İlamı

Mirasın paylaşımı için ilk adım veraset ilamı alınmasıdır. Veraset ilamı:

• Mirasçıların kim olduğunu,
• Mirasçıların pay oranlarını

belirleyen bir mahkeme veya noter belgesidir. Türkiye'de veraset ilamı:

• Sulh Hukuk Mahkemesi'nden,
• Noterlerden alınabilir.

Yabancı mirasçılar için noter veraset ilamı çoğu zaman daha hızlı bir yol olur; ancak çekişmeli durumlarda mahkeme başvurusu zorunludur.

Yabancı Mirasçıların Belgelendirme Yükümlülüğü

Yabancı mirasçıların başvuruda sunması gereken belgeler:

• Apostilli ölüm belgesi (yurt dışında ölmüşse),
• Türkiye'deki nüfus kaydı (Türk vatandaşı muris için),
• Apostilli aile bağı belgeleri (çocuk-ebeveyn ilişkisi, evlilik vb.),
• Tüm belgelerin yeminli Türkçe tercümesi,
• Mirasçıların kimlik belgeleri ve vergi numarası.

Yurt dışında doğmuş, Türkiye'de tescili olmayan aile ilişkilerinin belgelenmesi en zorlu aşamadır; özellikle eski tarihli evlilikler ve doğumlar için.

Mirasın İntikal İşlemleri

Veraset ilamı alındıktan sonra:

1. Tapu İntikali

Türkiye'deki taşınmaz mallar için tapu sicil müdürlüğü'nde intikal işlemi yapılır. Mirasçılar payları oranında tapuda paydaş olur. Bu aşamada:

• Veraset ilamı sunulur,
• Veraset ve intikal vergisi ödenir,
• Tapu harcı ödenir.

2. Banka Hesapları

Murisin banka hesaplarına mirasçılar veraset ilamıyla erişim sağlayabilir. Bankalar tipik olarak:

• Veraset ilamını,
• Veraset ve intikal vergisi makbuzunu,
• Tüm mirasçıların imzasını içeren talimatı

talep eder.

3. Şirket Pay İntikali

Murisin Türk şirketlerinde payı varsa:

• Şirket genel kurulu süreciyle paylar mirasçılara devredilir,
• Esas sözleşmede miras düzenlemeleri varsa öncelikle uygulanır,
• Anonim şirketlerde miras yoluyla pay devri görece kolay,
• Limited şirketlerde diğer ortakların onayı gerekebilir.

4. Araç ve Diğer Varlıklar

Trafiğe kayıtlı araçlar, ortak eşya, sanat eserleri için ayrı intikal işlemleri yürütülür.

Veraset ve İntikal Vergisi

Türkiye'de mirasın bedelsiz devri için veraset ve intikal vergisi ödenir. Vergi:

• Mirasçının payına düşen değer üzerinden hesaplanır,
• Vergi oranı, mirasçının murise yakınlık derecesi ve devralınan değer üzerinden artan oranlıdır,
• Belirli istisnalar bulunmaktadır.

Yabancı mirasçılar için anavatandaki miras vergisi yükümlülüğü ayrıca değerlendirilmelidir; çifte vergilendirme sorunu doğabilir.

Mirasın Paylaşımı

Birden çok mirasçı olduğunda paylaşım iki yolla yapılır:

Anlaşmalı Paylaşım

Mirasçılar aralarında anlaşarak paylaşma sözleşmesi yapabilir. Bu sözleşme yazılı olmalı; gayrimenkul içeriyorsa noter tarafından düzenlenmelidir. Anlaşmalı paylaşım, hızlı ve düşük maliyetli yoldur.

Mahkeme Yoluyla Paylaşım

Mirasçılar anlaşamıyorsa paylaşma davası açılır. Mahkeme:

• Mirası inceler,
• Bilirkişi raporları alır,
• Paylaşmayı belirler veya satışla paraya çevirme yoluna gidebilir.

Davada elde edilen sonuç, anlaşmalı paylaşıma göre çoğu zaman tüm mirasçılar açısından daha az tatmin edicidir; bu nedenle uzlaşma ön planda tutulmalıdır.

Yabancı Mirasçılar İçin Pratik Tavsiyeler

1. Apostil ve tercüme süreçlerini erkenden başlatın — bu işlemler aylar alabilir.
2. Anavatandaki ve Türkiye'deki vergi yükümlülüklerini birlikte planlayın.
3. Veraset ve intikal vergisini ödemeden önce bilirkişi değerlemesi yaptırın — yüksek beyan değeri sonradan azaltılamaz.
4. Diğer mirasçılarla iletişimi koruyun — paylaşma sözleşmesi mahkemeden hızlıdır.
5. Profesyonel destek alın — yabancı miras dosyaları teknik bir alandır.

Hukuki Destek

Antalya'da Türkiye'deki malvarlığını miras alan yabancı uyruklu mirasçılar için MONA HUKUK olarak veraset ilamı, intikal işlemleri, paylaşma sözleşmesi ve gerektiğinde paylaşma davası süreçlerini bütüncül biçimde yönetiyoruz. Apostil ve tercüme dahil tüm formalitelerin koordinasyonu, Antalya tapu müdürlükleri, bankalar ve vergi daireleri nezdindeki temsil hizmetimizle dahil — yabancı mirasçıların Türkiye'deki haklarına eksiksiz ulaşmasını hedefliyoruz.

Danışmanlık için contact@monahukuk.com adresinden bize yazabilir veya +90 (242) 606 14 32 numarasından arayabilirsiniz.