Vasiyetname Düzenleme: Yabancılar İçin Türkiye Rehberi

Türkiye'de gayrimenkul, banka hesabı veya ticari faaliyeti olan yabancı uyruklu kişiler için vasiyetname düzenlemek, mirasın kendi iradesine uygun biçimde dağıtılmasını sağlamanın en güçlü yoludur. İyi düzenlenmiş bir vasiyetname:

• Mirasçılar arasındaki belirsizlikleri ortadan kaldırır,
• Vergi planlamasında etkin bir araçtır,
• Mahkeme yargılamasından kaçınmaya yardımcı olur,
• Uluslararası boyutlu mirasta belirsizlikleri azaltır.

Bu rehber, Türkiye'de yabancıların vasiyetname düzenleme sürecini ve dikkat edilmesi gereken hususları açıklamaktadır.

Vasiyetname Türleri

Türk Hukukunda üç tür vasiyetname tanınır:

1. El Yazılı Vasiyetname

Murisin kendi el yazısıyla yazıp, tarihini ve imzasını koyduğu vasiyetname türüdür. Şartları:

• Vasiyetnamenin tamamı el yazısıyla olmalıdır (bilgisayarla yazılı olmamalı),
• Tarih ve imza muris tarafından el yazısıyla atılmalıdır,
• İçerik açık ve anlaşılır olmalıdır,
• Yabancı dilde yazılmış olabilir; ancak Türkiye'de uygulanması için yeminli tercümesi yapılmalıdır.

El yazılı vasiyetnamenin avantajı basit ve düşük maliyetli olmasıdır; ancak ilerideki itirazlara karşı zayıf olabilir (sahte yazı iddiası vb.).

2. Resmi Vasiyetname (Noter Vasiyetnamesi)

Noter veya yetkili memur huzurunda, iki tanık önünde düzenlenen vasiyetname türüdür. Şartları:

• Muris vasiyetname içeriğini noter veya görevliye söyler,
• Görevli vasiyetnameyi yazar,
• Muris ve iki tanık huzurunda okunur,
• Muris, içeriği onaylar ve imzalar,
• Tanıklar imzalar.

Resmi vasiyetname en güvenli vasiyetname türüdür; sonradan iptal etmek son derece zordur. Yabancılar için tercih edilen yöntemdir.

3. Sözlü Vasiyetname

Yalnızca olağanüstü durumlarda (savaş, salgın, ölüm tehlikesi vb.) düzenlenebilir. İki tanık önünde sözlü olarak yapılır; tanıklar daha sonra tutanak hâline getirir. Olağan koşullarda nadiren kullanılır.

Vasiyetname İçeriğinin Hazırlanması

İyi bir vasiyetname şu unsurları içermelidir:

1. Murisin Kimlik Bilgileri

Adı, soyadı, doğum tarihi, kimlik numarası, anavatan vatandaşlığı, son ikametgâhı.

2. Mirasçılar veya Lehdarların Tanımlanması

Muris kim için ne bırakıyor? Mirasçılar açıkça belirlenmelidir:

• Eş,
• Çocuklar (varsa hangi çocuk hangi mülkü alacak),
• Diğer akrabalar,
• Üçüncü kişiler veya kuruluşlar (vakıf, dernek vb.).

3. Mirasın Konusu Olan Mallar

Hangi mülkün kime kalacağı detaylandırılır:

• Tapu bilgileriyle gayrimenkuller,
• Banka hesabı bilgileri (kapatılmamış olsa bile),
• Şirket payları,
• Sanat eserleri, koleksiyonlar,
• Diğer kişisel eşyalar.

4. Vasiyet Tasarrufları

• Atama (Nasb) — belirli mal veya pay üzerinde lehdar tayini,
• Vasiyet alacaklısı tayini — belirli bir tutar veya nesnenin verilmesi,
• Yedek mirasçı atama — birinci sırada belirtilen kişinin önce vefat etmesi halinde,
• Vasiyeti tenfiz memuru — vasiyetin uygulanmasını izleyecek kişi.

5. Tarih ve İmza

Yazılış tarihi ve imza zorunludur.

Saklı Pay (Mahfuz Hisse)

Türk Hukukunda mirasçıların saklı paylı olanları vardır:

• Çocuklar,
• Eş,
• Anne ve baba (belirli koşullarda).

Saklı paylı mirasçıların payları mahfuzdur; vasiyetnameyle dahi ortadan kaldırılamaz. Mahfuz pay ihlal edildiğinde, ilgili mirasçı tenkis davası açarak hakkını talep edebilir.

Bu nedenle yabancı muris vasiyetname düzenlerken, saklı paylı mirasçılarının haklarını gözetmelidir; aksi halde vasiyetnamenin önemli bir kısmı tenkise tabi kalabilir.

Yabancı Murisin Türkiye'deki Mülkü İçin Vasiyetname Stratejisi

Yabancı bir kişi Türkiye'de mülk sahibi ise, bu mülke ilişkin tasarruflar için vasiyetname düzenlerken iki pratik yaklaşım vardır:

1. Türkiye'ye Özel Vasiyetname

Yalnızca Türkiye'deki malvarlığına yönelik bir vasiyetname Türkiye'de noter aracılığıyla düzenlenebilir. Avantajı:

• Türkiye'de doğrudan uygulanabilir olması,
• Tanıma süreci gerekmemesi,
• Türk Hukuku açısından şekil uyumunun garantili olması.

2. Genel Vasiyetname (Anavatanda)

Anavatanın hukukuna göre düzenlenmiş genel bir vasiyetname, Türkiye'deki malvarlığını da kapsayabilir. Bu durumda Türkiye'de uygulanabilmesi için:

• Apostil veya tasdik,
• Yeminli tercüme,
• Türkiye'de tanıma kararı

gerekir. Sürecin uzun sürmesi pratik bir dezavantajdır.

Tavsiye edilen yaklaşım, çoğu zaman her iki ülke için ayrı vasiyetnameler düzenlemektir; her biri kendi yargı alanında doğrudan uygulanır.

Vasiyetnameyi Saklama ve Bildirim

Düzenlenen vasiyetname:

• Notere teslim edilebilir (resmi vasiyetname zaten saklanır),
• Güvenilir bir yakına emanet edilebilir,
• Avukata teslim edilebilir.

Vefat halinde vasiyetnamenin sulh hukuk mahkemesine sunulması ve ilgili mahkemece açılması gerekir. Açılma sırasında mirasçılar dinlenir, vasiyetnamenin geçerliliği denetlenir.

Vasiyetnameye İtiraz

Mirasçılar, vasiyetnameye karşı şu sebeplerle itiraz edebilir:

• Şekli geçersizlik — gerekli şekil şartlarına uyulmadığı,
• Murisin ehliyetsiz olduğu — tasarruf yeteneği zayıflamış olarak vasiyetname düzenlediği,
• İrade fesadı — hile, ikrah, hata,
• Mahfuz payın ihlali — tenkis davası ayrı bir yoldur.

İtirazlar iptal davası veya tenkis davası ile mahkemeye taşınır.

Vasiyetnamenin Sona Erdirilmesi

Muris hayattayken vasiyetnamesini istediği zaman iptal veya değiştirebilir:

• Yeni bir vasiyetname düzenleyerek (öncekisini yok etmiş sayılır),
• El yazılı vasiyetnameyi yırtarak,
• Resmi vasiyetname için noterce iptal işlemi yapılarak.

Miras Sözleşmesi: Alternatif Yöntem

Türk Hukukunda miras sözleşmesi, vasiyetnameden farklı bir tasarruf aracıdır. Muris ile mirasçı arasında karşılıklı taahhütle düzenlenir; vasiyetname gibi tek taraflı geri alınamaz. Bu sözleşme:

• Noter önünde düzenlenmelidir,
• Belirli mal veya pay üzerinde sözleşmeli düzenleme yapılır,
• Aile şirketinin gelecek nesle aktarımı gibi senaryolar için uygun olabilir.

Vergi Planlamasında Vasiyetname

Vasiyetname, veraset ve intikal vergisi planlamasında etkin biçimde kullanılabilir:

• Mahfuz pay sınırları içinde mirasın belirli kişilere yönlendirilmesi,
• Vakıf veya hayır kurumlarına yapılacak bağışlar (vergi avantajı sağlayabilir),
• Hayatta iken yapılan bağışlarla mirasın azaltılması.

Profesyonel mali müşavir desteğiyle yapılan planlama, mirasçılara önemli vergi tasarrufu sağlayabilir.

Hukuki Destek

Antalya'da Türkiye'de mülk sahibi yabancıların vasiyetname düzenleme süreçleri için MONA HUKUK olarak titiz hukuki destek sunuyoruz: vasiyetname içeriğinin hazırlanmasından noter tasdikine, anavatandaki vasiyetname ile koordinasyona ve gerektiğinde miras planlamasına kadar tüm aşamalarda yanınızdayız. İyi planlanmış bir vasiyetname, sevdiklerinize bırakacağınız en kıymetli mirastır.

Danışmanlık için contact@monahukuk.com adresinden bize yazabilir veya +90 (242) 606 14 32 numarasından arayabilirsiniz.