Yabancıların Türkiye'de Boşanması: Mahkeme ve Hukuk Rehberi

Türkiye'de yaşayan yabancı uyruklu kişiler için boşanma süreci, kendi ülkelerindekinden farklı sorular doğurur: Türk mahkemeleri davaya bakabilir mi? Hangi ülkenin hukuku geçerli olacak? Ne kadar sürer, hangi belgeler gerekir? Bu soruların yanıtları, boşanmanın sonucunu doğrudan etkiler.

Kısa yanıt şudur: eşlerden biri Türkiye'de yerleşik ise Türk aile mahkemeleri davaya bakmaya yetkilidir. Süreç belirli kurallara bağlıdır; bu kurallar anlaşılırsa süreç çok daha yönetilebilir bir hâl alır.

Türk Mahkemeleri Davaya Bakabilir mi?

Türk Medeni Kanunu'nun 168. maddesi uyarınca, boşanma davalarında yetkili mahkeme eşlerden birinin yerleşim yeri ya da dava açılmadan önce son altı ay boyunca birlikte ikamet ettikleri yer mahkemesidir. Bu kural, yabancı unsur içeren davalarda da esas alınır.

Dolayısıyla Antalya'da bir yıldır ikamet eden bir yabancı uyruklu kişi, eşi yurt dışına dönmüş olsa bile Türkiye'de boşanma davası açabilir. Benzer şekilde, Türkiye'de kalan eş de burada dava açma hakkına sahiptir. Türkiye'de herhangi bir bağlantısı olmayan — yerleşim yeri, ortak adres ya da ikamet geçmişi bulunmayan — çiftlerin Türk mahkemelerine başvurması ise mümkün değildir; bu durumda yurt dışında gerçekleştirilen boşanmanın Türkiye'de tanınması gündeme gelir.

Hangi Ülkenin Hukuku Uygulanır?

Mahkemenin yetkisi ayrı bir meseledir; davaya hangi hukukun uygulanacağı ise farklı kurallara bağlıdır. Türk mahkemesi, yabancı bir ülkenin hukukunu uygulayarak da boşanmaya karar verebilir.

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK), uygulanacak hukuku şu şekilde belirler:

• Eşlerin ortak milli hukuku varsa o hukuk uygulanır.
• Farklı uyruklu olup ortak mutad meskenleri aynı ülkedeyse o ülkenin hukuku geçerlidir.
• Farklı ülkelerde yaşıyorlarsa Türk hukuku uygulanır.

Uygulanması gereken yabancı hukukun içeriği araştırmalara rağmen tespit edilemiyorsa Türk hukuku devreye girer. Pratikte, Türkiye'de birlikte ikamet eden farklı uyruklu çiftlerin büyük çoğunluğunun davalarında Türk hukuku esas alınmaktadır.

Aile Mahkemesi: Dava Nerede Açılır?

Boşanma davası, 4787 sayılı Kanun ile kurulan Aile Mahkemesi'nde görülür. Aile mahkemesi bulunmayan ilçelerde bu görev, Asliye Hukuk Mahkemesi'ne devredilir.

Çekişmeli boşanmalarda avukat aracılığıyla temsil zorunludur. Anlaşmalı boşanmalarda taraflar bizzat veya avukatları aracılığıyla mahkemeye katılabilir. Antalya'daki aile mahkemeleri, yabancı uyruklu davalara hâlihazırda aşinadır; gerektiğinde tercüman eşliğinde duruşma yapılması da mümkündür.

Anlaşmalı ve Çekişmeli Boşanma

Anlaşmalı boşanma, tarafların boşanma kararı ile velayet, nafaka, mal paylaşımı gibi tüm konularda uzlaştığı durumlarda mümkündür. Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekmektedir. Hazırlanan protokol mahkemeye sunulur; taraflar bizzat ya da vekaleten duruşmaya katılır. Hâkim protokolü inceleyip serbest iradeyle imzalandığına kanaat getirirse boşanma genellikle tek celsede sonuçlanır.

Çekişmeli boşanma, tarafların boşanmak ya da boşanma koşulları üzerinde anlaşamadığı hâllerde açılır. Dava açan eşin Türk Medeni Kanunu'nda sayılan boşanma sebeplerinden birini — evlilik birliğinin temelinden sarsılması, sadakatsizlik, terk, akıl hastalığı gibi — ispat etmesi gerekir. Birden fazla duruşma yapılır, deliller sunulur ve çocuk varsa sosyal inceleme raporu alınabilir. Davanın sonuçlanması bir ila üç yıl alabilir.

Süreç Nasıl İşler?

Dava dilekçesinin ve dava harcının yatırılmasının ardından mahkeme, davalıya tebligat gönderir. Eş yurt dışındaysa uluslararası tebligat yolu izlenir; bu aşama süreci uzatabilir. Çocuk söz konusuysa mahkeme, sosyal hizmet uzmanı atayabilir.

Dava sürerken mahkeme, ihtiyaç duyulması hâlinde geçici tedbir kararları verebilir: çocuğun geçici velayeti, aylık nafaka ya da mal varlıklarının korunmasına yönelik ihtiyati tedbir bunlar arasındadır. Boşanma kararının kesinleşmesinin ardından nüfus müdürlüğü kayıtları güncellenir; yurt dışında kullanım için karara apostil şerhi düşürülmesi gerekebilir.

Çocuklar ve Mal Paylaşımı

Çocukların bulunduğu davalarda mahkeme, anlaşmalı olsun ya da olmasın, velayet ve kişisel ilişki düzenlemesini onaylamak zorundadır. Temel ölçüt her zaman çocuğun üstün yararıdır.

Mal paylaşımı, taraflar arasında aksi kararlaştırılmamışsa edinilmiş mallara katılma rejimine göre yapılır. Evlilik süresince edinilen mallar eşit pay esasına göre bölüşülür; evlilik öncesi edinilen ve miras yoluyla gelen mallar ise kişisel mal sayılarak paylaşım dışında tutulur.

Sıkça Sorulan Sorular

S: Eşim boşanmak istemiyor. Yine de dava açabilir miyim?

Evet. Türk hukuku, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığının kanıtlanması hâlinde, diğer eşin rızası aranmaksızın boşanmaya karar verilmesine olanak tanır. Mahkeme, evliliğin sürdürülemeyeceğini değerlendirirse boşanma kararı verir.

S: Türk avukat tutmam şart mı?

Çekişmeli davalarda evet; Türk usul hukuku, aile mahkemelerinde avukatla temsili zorunlu kılmaktadır. Anlaşmalı boşanmada taraflar bizzat katılabilir; ancak protokolü imzalamadan önce bir avukattan hukuki değerlendirme almanız kesinlikle önerilir.

S: Türkiye'deki boşanma ne kadar sürer?

Belgeler eksiksizse ve taraflar hazırsa anlaşmalı boşanma bir ila üç ayda sonuçlanabilir. Çekişmeli davalar ise genellikle bir ila üç yıl sürer.

S: Türk boşanma kararı kendi ülkemde geçerli olur mu?

Çoğu ülkede geçerli olur; ancak kararın o ülkedeki yetkili makamlara apostilli ya da onaylı tercümesiyle birlikte sunulması gerekmektedir. Ülkeden ülkeye ek koşullar değişebildiğinden, süreç tamamlanmadan önce kendi ülkenizdeki bir avukattan bilgi almanız önerilir.

Mona Hukuk Nasıl Yardımcı Olabilir

Hukuk büromuz, Antalya'daki aile hukuku ekibiyle yabancı uyruklulara boşanma sürecinin her aşamasında destek vermektedir: yetki ve uygulanacak hukuk değerlendirmesinden mahkemede temsile, protokol hazırlanmasından yurt dışında tanıma süreçlerine kadar. Çok dilli ekibimiz hem hukuki hem de kişisel boyutlarıyla uluslararası boşanma davalarının içindedir.

Antalya'da bir danışmanlık için contact@monahukuk.com adresinden bize yazabilir veya +90 (242) 606 14 32 numarasından arayabilirsiniz.