Türkiye'de Evli Olmayan Çiftler: Mülkiyet ve Miras Riskleri

Antalya'da ya da Türkiye'nin başka bir şehrinde birlikte yaşayan pek çok yabancı uyruklu çift, Türk hukukunun kendilerine ne kadar az otomatik güvence sunduğunun farkında değil. Emekliliğini burada geçiren, uzaktan çalışan ya da iş kuran yabancı çiftler için bu hukuki boşluk ciddi sonuçlar doğurabilir. Türkiye'de yalnızca resmi nikah aile haklarının temelini oluşturuyor; fiili birliktelik, kayıtlı partnerlik veya medeni birliktelik gibi kurumlar Türk hukukunda yer almıyor.

Fiili Birliktelik Türk Hukukunda Tanınmıyor

Türk Medeni Kanunu, aile hukuku alanındaki tüm hakları resmi nikaha bağlamaktadır. Kayıtlı birliktelik, medeni birliktelik veya fiili birliktelik sözleşmesi gibi kurumlar mevcut değildir. Kanun, evli olmayan bir partneri herhangi bir koruyucu hükmün kapsamına almamaktadır.

Yurt dışında tanınan bir birliktelik statüsü Türkiye'de sonuç doğurmaz. Almanya'daki kayıtlı partnerlik, Fransa'daki PACS veya İngiltere'deki medeni birliktelik, Türk makamları, hastaneler, bankalar ve noterler açısından geçersizdir. Aynı cinsten çiftler için de durum farklı değildir: Türkiye eşcinsel evliliği ya da eşdeğer bir birliktelik kurumunu tanımadığından, Antalya'da birlikte yaşayan eşcinsel çiftler hukuki anlamda birbirleriyle akraba olmayan kişiler olarak değerlendirilir.

Mülkiyet: Kimin Adına Kayıtlıysa O Ona Ait

Evli çiftler, Türk Medeni Kanunu uyarınca evlilik süresince edinilen malları paylaşan bir mal rejimine tabi olur. Evli olmayan çiftler için böyle bir güvence söz konusu değildir.

Her ortak yalnızca kendi adına kayıtlı olan varlıkların sahibidir. Bir taşınmazın bedelinin yarısını ödemiş olsanız bile, tapuya yalnızca partnerinizin adı yazılmışsa Türk hukukunda otomatik bir mülkiyet hakkınız doğmaz. Sebepsiz zenginleşme davasıyla ödediğiniz bedeli geri almanız teorik olarak mümkündür; ancak bu yol uzun ve sonucu belirsiz bir yargılamayla sonuçlanabilir.

Pratik çözüm açıktır: Birlikte taşınmaz satın alıyorsanız, başından itibaren tapuya her iki ismi de yazdırın. Ortak kullanılan banka hesapları ve önemli varlıklar için de açıkça müşterek düzenlemeler yapın. Sözlü anlaşmaların ya da ortak kullanımın hukuki bir değeri yoktur.

Miras: Vasiyetname Yoksa Ortağınız Hiçbir Şey Alamaz

Bu, en kritik risk alanıdır. Türk Medeni Kanunu yasal mirasçıları belirli bir sırayla düzenlemektedir: önce çocuklar, ardından anne-baba, sonra büyükanne ve büyükbabalar. Yasal olarak evli olan sağ kalan eş, bu kan hısımlarıyla birlikte mirasa ortak olur.

Evli olmayan partner ise bu listede hiçbir sıraya girmez. Partneriniz geçerli bir vasiyetname bırakmadan vefat ederse, mirasının tamamı kan hısımlarına geçer. Antalya'da on yıllarca birlikte yaşamış, her şeyi birlikte kurmuş olsanız dahi tek bir kuruş alamazsınız.

Bu sonucu değiştirmenin tek yolu geçerli bir vasiyetnamedir. Yabancı uyruklu kişiler Antalya'daki bir Türk noterde resmi Türkçe vasiyetname düzenleyebilir. Yurt dışında düzenlenen vasiyetinameler Türkiye'deki varlıkları da kapsayabilir; ancak tanınması otomatik değildir ve hukuki danışmanlık almak gerekir. Ayrıntılı bilgi için yabancılar için Türkiye'de vasiyetname düzenleme rehberimize bakabilirsiniz. Türkiye'deki miras hukuku ve yabancıların durumu hakkında daha kapsamlı bir değerlendirme için Türkiye'de mülkü olan yabancıların miras hukuku başlıklı makalemizi de inceleyebilirsiniz.

Evlilik Dışı Doğan Çocuklar ve Soybağı

Ebeveyn-çocuk ilişkisi, partner ilişkisinden farklı kurallara tabidir. Türk Medeni Kanunu'nun 282. maddesi uyarınca çocuk ile anne arasındaki soybağı doğumla kendiliğinden kurulur. Çocuk ile baba arasındaki soybağı ise üç yoldan biriyle kurulabilir: annenin doğum sırasında babayla evli olması, babanın çocuğu tanıması (tanıma) ya da mahkeme kararıyla soybağının tespit edilmesi.

Bu üç yoldan hiçbiri gerçekleşmemişse çocuğun Türk hukukunda babayla hukuki bir bağı bulunmaz. Bunun pratik sonuçları ağırdır: babadan miras hakkı doğmaz, babanın soyadını alma hakkı olmaz, yasal nafaka talep edilemez. Tanıma işlemi uygulamada nispeten kolaydır; baba nüfus müdürlüğüne başvurarak beyan yapar. Tanıma gerçekleşmemişse anne ya da çocuk (reşit olduğunda) aile mahkemesinde babalık davası açabilir.

Soybağı hangi yolla kurulmuş olursa olsun, çocuk evlilik içinde doğan çocuklarla aynı haklara sahip tam mirasçı konumuna gelir.

Kendinizi Korumak İçin Atabileceğiniz Adımlar

Birkaç temel önlemle Türkiye'de evli olmadan yaşamanın yarattığı hukuki risklerin büyük bölümü kapatılabilir:

• Vasiyetname düzenleyin: atacağınız en önemli adım budur. En azından Türkiye'deki varlıklarınızı kapsayan bir vasiyetname hazırlayın.
• Vekaletname verin: partnerinize hastalık veya acil durumlarda sizin adınıza hareket etme yetkisi tanıyın. Bu belge olmadan bir Türk hastanesi ya da banka partnerinize bilgi vermeyebilir. Süreç hakkında bilgi edinmek için yabancılar için Türkiye'de vekaletname makalemize bakabilirsiniz.
• Tapuyu kontrol edin: ortak kullandığınız taşınmazın tapusunda her iki ismin de yer aldığını doğrulayın. Sonradan ortak malik eklenmesi mümkün olmakla birlikte masraflıdır.
• Lehtar atayın: hayat sigortası, bireysel emeklilik ve lehtar belirlemeye izin veren diğer ürünlerde partnerinizin adını açıkça yazın.
• Resmi nikahı değerlendirin: pek çok çift için Türkiye'de resmi nikah kıydırmak, tüm eş haklarının en hızlı biçimde kazanılmasını sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

S: Yurt dışında kayıtlı partnerliğimiz Türkiye'de geçerli mi?

Hayır. Türkiye yalnızca kendi hukuku kapsamında kıyılan nikahı eşlik statüsü doğuran bir birliktelik olarak tanır. Yabancı partnerlik, medeni birliktelik veya benzeri düzenlemelerin Türkiye'de hukuki etkisi yoktur.

S: Birlikte yaşama sözleşmesi yapabilir miyiz?

Türk hukukunda bu tür sözleşmelere ilişkin özel bir yasal çerçeve mevcut değildir. Noterden onaylı bir sözleşmeyle taraflar arasındaki mali düzenlemeler belgelenebilir; ancak miras hakkı ancak geçerli bir vasiyetnameyle güvence altına alınabilir.

S: Ortak satın aldığımız dairede birimiz vefat ederse ne olur?

Sağ kalan ortak, kendi mülkiyet payını korur. Vefat edenin payı ise vasiyetnamesi varsa ona göre, yoksa yasal mirasçılarına geçer. Evli olmayan partner yasal mirasçı olmadığından bu paydan yararlanamaz.

S: Birlikte çocuğumuz var, babanın soybağını resmi olarak kurması gerekiyor mu?

Baba, anneyle evli değilse evet. Tanıma beyanı ya da mahkeme kararıyla soybağı kurulduğunda çocuk, anne ve babadan tam miras hakkına sahip olur.

S: Ayrılırsak ortağım varlıklarımın payını talep edebilir mi?

Yalnızca hukuki bir dayanağı varsa: tapuda ortak maliklik, sözleşmesel bir düzenleme ya da sebepsiz zenginleşme iddiası. Boşanmadaki gibi otomatik bir mal paylaşımı söz konusu değildir.

Mona Hukuk Nasıl Yardımcı Olabilir

Mona Hukuk, Antalya'da yaşayan evli olmayan yabancı çiftlere vasiyetname düzenleme, vekaletname tesis etme, taşınmazlarda ortak mülkiyet yapısı kurma ve çocuk tanıma işlemleri konusunda düzenli olarak hukuki destek sağlamaktadır. Evlilik cüzdanı olmadan da hukuki güvence altında olmanıza yardımcı oluyoruz.

Antalya'da bir danışmanlık için contact@monahukuk.com adresinden bize yazabilir veya +90 (242) 606 14 32 numarasından arayabilirsiniz.