Türkiye'de Genel Kurul Nisabı: Anonim ve Limited Şirketler

Türkiye'de bir şirkette ortak olan yabancı uyruklu yatırımcılar, er geç bir genel kurul toplantısıyla yüz yüze gelir. Kar dağıtımı, müdür seçimi ya da sermaye artırımı gibi gündem maddelerinde alınacak kararların hukuken geçerli sayılabilmesi için toplantının belirli bir toplantı nisabı ile açılması ve kararların gerekli karar nisabıyla alınması zorunludur. Bu kurallara uyulmaması, kararın iptal edilebilir olmasından öte; Türk hukuku ve Yargıtay içtihadı doğrultusunda kararın yok hükmünde sayılmasına yol açar. Dolayısıyla genel kurul öncesinde bu kuralları iyi bilmek, olası anlaşmazlıkları en başından engellemenin en güvenli yoludur.

Türkiye'de İki Şirket Türü, İki Farklı Nisap Sistemi

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK), anonim şirket (A.Ş.) ile limited şirket (Ltd. Şti.) için ayrı nisap düzenlemeleri öngörmüştür. Her iki şirket türü de Antalya başta olmak üzere Türkiye'ye yatırım yapan yabancı ortaklar tarafından yaygın biçimde kullanılmaktadır. Küçük aile şirketleri ve mülk yönetim araçları için genellikle limited şirket tercih edilirken, daha büyük ticari yapılar için anonim şirket daha uygun görülebilir.

İki şirket türü arasındaki nisap farkları önemlidir. Kendi ülkesinin hukuk sistemini bilen bir yabancı ortak, Türkiye'de de aynı kuralların geçerli olduğunu düşünerek hareket edebilir; oysa TTK çok farklı bir çerçeve kurmuştur.

Anonim Şirkette Genel Kurul Nisabı: Temel Kural

TTK'nın 418. maddesi uyarınca, anonim şirket genel kurulunun toplantı açılışında şirket sermayesinin en az dörtte birini temsil eden pay sahiplerinin veya vekillerinin hazır bulunması gerekir. Bu nisabın toplantı süresince korunması da zorunludur.

İlk toplantıda bu orana ulaşılamazsa ikinci bir toplantı yapılabilir. İkinci toplantıda herhangi bir toplantı nisabı aranmaz; katılan pay sahipleri sayısından bağımsız olarak toplantı açılır ve gündem görüşülür. Kararlar, her iki toplantıda da toplantıda mevcut bulunan oyların salt çoğunluğuyla alınır.

Bu dörtte birlik oran yasal bir taban niteliğindedir; esas sözleşme ile daha yüksek bir nisap belirlenebilir, ancak bu oranın altına inilmesi mümkün değildir.

Esas Sözleşme Değişikliklerinde Ağırlaştırılmış Nisap

Esas sözleşme değişikliği, alelade bir karar değildir; bu nedenle TTK'nın 421. maddesi daha ağır koşullar öngörmüştür. Esas sözleşmeyi değiştirmek amacıyla toplanan ilk genel kurulda şirket sermayesinin en az yarısının temsil edilmesi gerekir. Bu nisaba ulaşılamazsa bir ay içinde ikinci toplantı yapılabilir; bu kez yeterli nisap şirket sermayesinin üçte birine düşer. Her iki toplantıda da kararlar, hazır bulunan oyların çoğunluğuyla alınır.

Belirli değişiklikler daha da ağır bir nisap gerektirir. Bilanço zararlarının kapatılması için ortaklara yükümlülük getirilmesi veya şirket merkezinin yurt dışına taşınması kararları, tüm ortakların oybirliğini zorunlu kılar. Şirketin işletme konusunun tamamen değiştirilmesi, imtiyazlı pay oluşturulması ve nama yazılı payların devrinin sınırlandırılması gibi kararlar ise toplam sermayenin en az yüzde yetmişbeşini temsil eden pay sahiplerinin olumlu oyunu gerektirir; bu oran ikinci ve sonraki toplantılarda da aranmaya devam eder.

Limited Şirkette Karar Alma: İki Eşik

Limited şirketlerde genel kurul nisabı, TTK'nın 620. ve 621. maddeleri çerçevesinde iki katmanlı bir yapıya sahiptir.

Olağan kararlar (618. madde kapsamı dışındaki seçimler, bilanço onayı, kar dağıtımı vb.) için TTK m. 620, toplantıda temsil edilen oyların salt çoğunluğunu yeterli görmektedir. Burada ayrı bir asgari katılım nisabı öngörülmemiştir.

Önemli kararlar ise farklı bir tablo ortaya koyar. TTK m. 621 uyarınca, şirketin işletme konusunun değiştirilmesi, esas sermayenin artırılması, pay devrinin sınırlandırılması, imtiyazlı oy hakkı oluşturulması, şirket merkezinin değiştirilmesi, ortakların rekabet yasağına aykırı faaliyetlerine onay verilmesi ve şirketin feshi gibi kararlar için toplantıda temsil edilen oyların en az üçte ikisinin ve oy hakkı bulunan esas sermayenin tamamının salt çoğunluğunun eş zamanlı olarak sağlanması zorunludur. Her iki koşul birlikte aranmakta; birinin tek başına karşılanması yeterli olmamaktadır.

Limited şirketlerde azınlık ortaklara yönelik düzenlemeler incelendiğinde, m. 621'in azınlık ortakları korumak için tasarlanmış güçlü bir güvence olduğu görülmektedir.

Nisapsız Alınan Kararların Akıbeti: Yokluk

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, toplantı veya karar nisabı sağlanmadan alınan genel kurul kararlarını iptal edilebilir değil, yok hükmünde saymaktadır. Bu fark son derece önemlidir.

İptal edilebilir bir karar, belirli süre ve koşullarda dava yoluyla bozulabilir; bu süre geçtikten sonra artık hukuki geçerlilik kazanmış sayılır. Oysa yoklukla malul bir karar başından itibaren herhangi bir hukuki sonuç doğurmaz, herhangi bir tarafça herhangi bir zamanda ileri sürülebilir ve zamanaşımı işlemez. Yıllar sonra fark edilen bir nisap eksikliği bile, o kararın geçersizliğini ileri sürmek için yeterli olabilir.

Antalya'da kurulan bir şirkette nisapsız alındığı anlaşılan bir sermaye artırımı veya pay devri kararı; ticaret siciline tescil edilmiş olsa dahi geçerli sayılmaz.

Sıkça Sorulan Sorular

S: Azınlık ortağın genel kurula katılmaması toplantıyı süresiz engelleyebilir mi?

Yalnızca ilk toplantıyı. Birinci toplantıda dörtte bir nisabına ulaşılamazsa toplantı açılamaz; ancak usulüne uygun çağrıyla düzenlenen ikinci toplantıda herhangi bir nisap aranmaz ve gündem görüşülebilir.

S: Limited şirkette m. 621'deki üçte ikilik oran, esas sözleşme ile düşürülebilir mi?

Hayır. TTK m. 621'de belirlenen eşikler kanunla öngörülmüş zorunlu nisaplardır; esas sözleşme ile bu oranların altına inmek mümkün değildir. Bu nisabı düşüren bir esas sözleşme hükmü geçersiz sayılır.

S: Toplantıya vekaleten katılım nisap hesabına dahil edilir mi?

Evet, usulüne uygun düzenlenmiş bir vekaletnameyle temsil edilen paylar nisap hesabına katılır. Ancak vekaletnamenin şekil şartlarını taşıması zorunludur; eksik veya geçersiz vekaletname genel kurulun nisabını ciddi biçimde etkileyebilir.

Mona Hukuk Nasıl Yardımcı Olabilir

Mona Hukuk, Antalya merkezli şirketler hukuku ekibiyle yabancı yatırımcılara şirket türü seçiminden başlayarak genel kurul hazırlığı, haksız kararların iptali ve ortak uyuşmazlıklarının çözümüne kadar kapsamlı destek sağlamaktadır. Türkiye'deki şirketinizde toplantı nisabına ilişkin bir sorun yaşıyorsanız, yabancı yatırımcı olarak şirket kurma süreçleri hakkındaki rehberimizi de inceleyebilirsiniz.

Antalya'da bir danışmanlık için contact@monahukuk.com adresinden bize yazabilir veya +90 (242) 606 14 32 numarasından arayabilirsiniz.